TCVN 321:1969 về Ký hiệu các đại lượng kỹ thuật thông dụng - Đại lượng cơ do Ủy ban Khoa học Nhà nước ban hành

• Số hiệu: TCVN321:1969
• Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
• Nơi ban hành: Ủy ban Khoa học Nhà nước
• Người ký: ***
• Ngày ban hành: 23/12/1969

TIÊU CHUẨN NHÀ NƯỚC

TCVN 321 – 69

KÍ HIỆU CÁC ĐẠI LƯỢNG

KĨ THUẬT THÔNG DỤNG

ĐẠI LƯỢNG CƠ

Các đại lượng cơ thông dụng về hình, thời gian, tần số, động học, khối lượng, lực v.v.. được kí hiệu theo quy định trong bảng dưới đây:

Số thứ tự

Tên gọi đại lượng

Kí hiệu

...

...

...

Phụ

1

2

3

4

5

6

7

8

...

...

...

10

11

12

13

14

15

16

17

...

...

...

19

20

21

22

23

Chiều dài

Chiều rộng

Chiều cao

Bán kính

...

...

...

Chiều dài của đoạn đường

Diện tích

Thể tích

Góc phẳng, góc quay

Góc khối

Thời gian

Tần số

Chu kỳ

...

...

...

Tốc độ ánh sáng

Građiên tốc độ dài

Gia tốc dài

Gia tốc rơi tự do

Građiên gia tốc

Tốc độ góc

Gia tốc góc

Khối lượng

Khối lượng riêng

...

...

...

b

h

r

d

s

S

V

...

...

...

t

f

T

v

c

gradv

a

g

grad a

...

...

...

e

m

ρ

L

B

H

R

D

...

...

...

λ

T,

...

...

...

M

...

...

...

25

Ghi chú. ρ = với m – khối lượng riêng

...

...

...

Tỉ khối (tỉ trọng)

d

Ghi chú. Tỉ khối là tỉ số giữa khối lượng riêng của một chất và khối lượng riêng của một chất chuẩn: nước ở 4^oC (nếu là chất rắn hay chất lỏng) hoặc không khí (nếu là chất khí) ở điều kiện chuẩn tắc:  d =

Trong đó:

r – khối lượng riêng của chất cần xác định

r_o – khối lượng riêng của chất chuẩn

Thể tích riêng

v

...

...

...

Ghi chú. v = =

Với: V – thể tích

M – khối lượng

Số thứ tự

Tên gọi đại lượng

Kí hiệu

Chính

Phụ

...

...

...

27

28

...

...

...

29

30

31

32

...

...

...

34

35

36

37

38

Động lượng

...

...

...

Ghi chú. p = m.v

Với: m - khối lượng

        v – tốc độ dài

Mômen động lượng

J

L, I

Ghi chú. J = p.r

Với: p – động lượng

...

...

...

Mômen quán tính

I

J

Ghi chú. I = m.r^2

Với: m - khối lượng

        r – tay đòn

Lực

Trọng lượng, lực hút

Trọng lực riêng

...

...

...

G, P

P, Q, R

F

Ghi chú.  =

Với: G – trọng lượng

        V – thể tích

Hệ số ma sát lăn

Hệ số ma sát trượt

...

...

...

k

f

M

Ghi chú. M kí hiệu chung cho mômen lực, mômen lưỡng cực, mômen quay (xoắn), mômen uốn.

Mômen tĩnh

Mômen chống

S

W

...

...

...

Ghi chú. W kí hiệu chung cho mômen chống uốn, mômen chống xoắn

Áp suất

Ứng lực pháp, ứng suất pháp

- giới hạn bền

- giới hạn chảy

- giới hạn tỉ lệ

- giới hạn đàn hồi

- giới hạn bền thực khi mẫu bị phá hủy

P

...

...

...

s_P

s_ch

s_tl

s_đh

s_p

Số thứ tự

Tên gọi đại lượng

...

...

...

Chính

Phụ

39

...

...

...

41

42

Ứng lực tiếp, ứng suất tiếp

- giới hạn bền

- giới hạn chảy

...

...

...

- giới hạn đàn hồi

- giới hạn bền thực khi mẫu bị phá hủy

Građiên áp suất

Môđun đàn hồi

Ghi chú. E =

t

t_b

t_ch

t_tl

...

...

...

t_p

gradp

E

 - ứng suất (giới hạn tỉ lệ, giới hạn đàn hồi)

 – độ dãn dài tương đối

Môđun trượt

Ghi chú. G =

...

...

...

g – góc trượt

G

Số thứ tự

Tên gọi đại lượng

Kí hiệu

Chính

Phụ

...

...

...

44

45

46

47

...

...

...

49

50

51

Độ nhớt động lực (hệ số nhớt động lực)

Độ nhớt động (hệ số nhớt động)

...

...

...

Ghi chú. S =

m – độ nhớt động lực

Công

Năng lượng

- Thế năng

- Năng lượng động

- Nội năng

Công suất

Độ dai va đập

...

...

...

m

              n

S

A

E

E_p

...

...

...

U

P

a_k

h

...

...

...

W,A

A – công dùng để đập gẫy mẫu

S – diện tích mặt cắt ngang tại chỗ gẫy của mẫu

Hiệu suất

Số vòng quay

h

n

Chú thích:

...

...

...

2. Được phép dùng các chỉ số khi cần phân biệt sự khác nhau giữa một số đại lượng có cùng một kí hiệu chung, ví dụ để biểu thị các quá trình, vật chất, vật liệu, loại tải trọng v.v.. khác nhau thuộc cùng một kí hiệu.

Chỉ số được đặt ở phía dưới bên phải của kí hiệu có thể là con số (ví dụ: áp suất của khí thứ nhất – P₁), có thể là chữ cái (ví dụ: mômen chống uốn – W_’u’, mômen chống xoắn – W_x).

Chỉ trong một số trường hợp đặc biệt mới ghi chỉ số phía trên về bên trái của kí hiệu. Nếu ghi ở bên phải về phía trên của kí hiệu thì nên cho trong dấu ngoặc (ví dụ ^kE hoặc E^(k)).

Trường hợp dùng nhiều chỉ số (ví dụ khi cần biểu thị nhiều đặc trưng) cho cùng một kí hiệu, cho phép phân cách các chỉ số đó bằng dấu phẩy khi cần thiết.