Thuộc tính
Nội dung
Tiếng Anh (English)
Văn bản gốc/PDF
Lược đồ
Liên quan hiệu lực
Liên quan nội dung
Thuộc tính
Tải về
Các bản dự thảo

Đang tải văn bản...

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7578-2:2006 Tính toán khả năng tải của bánh răng thẳng nghiêng - Phần 2: bề mặt

Số hiệu:	TCVN7578-2:2006	Loại văn bản:	Tiêu chuẩn Việt Nam
Nơi ban hành:	Bộ Khoa học và Công nghệ	Người ký:	***
Ngày ban hành:	29/12/2006	Ngày hiệu lực:
ICS:	21.200	Tình trạng:	Đã biết

TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

TCVN 7578-2 : 2006

ISO 6336-2 : 1996

TÍNH TOÁN KHẢ NĂNG TẢI CỦA BÁNH RĂNG THẲNG VÀ BÁNH RĂNG NGHIÊNG - PHẦN 2: TÍNH TOÁN ĐỘ BỀN BỀ MẶT (TIẾP XÚC)

Calculation of load capacity of spur and helical gears - Part 2: Calculation of suface durability (pitting)

Lời nói đầu

TCVN 7578: 2006 thay thế cho TCVN 1067: 1977.

TCVN 7578-2: 2006 thay thế cho TCVN 4364: 1986.

TCVN 7578-2: 2006 hoàn toàn tương đương với ISO 6336-2: 1996.

...

Bạn phải đăng nhập hoặc đăng ký Thành Viên TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.

Mọi chi tiết xin liên hệ: ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66

Tiêu chuẩn này được chuyển đổi năm 2008 từ Tiêu chuẩn Việt Nam cùng số hiệu thành Tiêu chuẩn Quốc gia theo quy định tại khoản 1 Điều 69 của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật và điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định số 127/2007/NĐ-CP ngày 1/8/2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật.

TÍNH TOÁN KHẢ NĂNG TẢI CỦA BÁNH RĂNG THẲNG VÀ BÁNH RĂNG NGHIÊNG - PHẦN 2: TÍNH TOÁN ĐỘ BỀN BỀ MẶT (TIẾP XÚC)

Calculation of load capacity of spur and helical gears - Part 2: Calculation of suface durability (pitting)

1. Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này qui định các công thức cơ bản để xác định khả năng tải bề mặt của bánh răng trụ ăn khớp ngoài và ăn khớp trong, bao gồm các công thức để đánh giá định lượng các tác động đến độ bền bề mặt bánh răng. Tiêu chuẩn này áp dụng chủ yếu cho truyền động được bôi trơn bằng dầu nhưng cũng áp dụng với bộ truyền được bôi trơn bằng mỡ (chuyển động chậm) với điều kiện đủ chất bôi trơn trong toàn bộ thời gian ăn khớp.

Các công thức cho trong tiêu chuẩn này chỉ có giá trị đối với bánh răng trụ có prôfin răng theo TCVN 7585 : 2006. Các công thức này có thể sử dụng cho các răng có hệ số trùng khớp ngang thực tế nhỏ hơn ɛ_a_n = 2,5. Kết quả giống như các phương pháp khác cho cùng loại prôfin răng trong phạm vi áp dụng của ISO 6336 -1.

Khi ứng dụng cho các bánh răng có góc nghiêng và góc áp lực lớn thì kết quả tính toán phải được xác nhận lại bằng kinh nghiệm theo phương pháp A.

Các công thức này không áp dụng trực tiếp để đánh giá các dạng hỏng bề mặt răng bánh răng như biến dạng dẻo, xây sát, mài mòn hoặc bất kỳ một sai hỏng khác được mô tả trong điều 3 của tiêu chuẩn này.

...

2. Tài liệu viện dẫn

TCVN 7585 : 2006 ( ISO 53 -1998 ) Bánh răng trụ - Prôfin răng tiêu chuẩn của thanh răng cơ sở ISO 6336 -1:1996 Calculation of load capacity of spur and helical gears - Part 1: Basic principles, introduction and general influence factors (Tính toán khả năng tải của bánh răng thẳng và bánh răng nghiêng. Phần I - Nguyên lý cơ bản và những yếu tố ảnh hưởng chung).

ISO 6336 - 5:1996 Calculation of load capacity of spur and helical gears - Part 5: Strength and quality of materials (Tính toán khả năng tải của bánh răng thẳng và bánh răng nghiêng - Phần 5: Độ bền và chất lượng của vật liệu).

3. Sai hỏng do tróc rỗ và hệ số an toàn

Nếu giới hạn độ bền bề mặt của các mặt răng ăn khớp bị vượt quá giới hạn cho phép, các mặt răng sẽ bị hư hại và để lại các vết rỗ.

Kích thước và số lượng các vết rỗ có thể cho phép thay đổi trong giới hạn rộng phụ thuộc vào lĩnh vực ứng dụng. Trong một vài ứng dụng, vết rỗ rộng có thể được chấp nhận

Các định nghĩa sau phù hợp với điều kiện làm việc bình thường giúp phân biệt vết rỗ ban đầu và vết rỗ phá hủy.

Không cho phép tăng tuyến tính hoặc tăng luỹ tiến diện tích tổng của vết rỗ, tuy nhiên diện tích hữu ích của mặt răng có thể tăng lên qua vết rỗ đầu tiên và mức độ tạo vết rỗ có thể giảm hoặc ngừng. Các vết rỗ như vậy coi như được chấp nhận. Trong trường hợp có sự bất đồng ý kiến thì áp dụng qui tắc sau.

Sự tróc rỗ không đều làm cho kích thước của vết rỗ tăng dần theo thời gian trong khi điều kiện làm việc không thay đổi (rỗ dạng thẳng hoặc tuyến tính) thì không chấp nhận được. Để đánh giá hư hỏng phải xem xét toàn bộ vùng làm việc của tất cả các mặt răng. Số lượng và kích thước của các vết rỗ mới phát triển trên mặt răng không nhiệt luyện phải được xem xét. Các vết rỗ thường được hình thành trên một hoặc chỉ một vài bề mặt của các mặt răng bánh răng được nhiệt luyện. Trong trường hợp này, phải đánh giá vào giữa mặt răng thực sự bị rỗ. Các răng bị hỏng nên đánh dấu để kiểm tra tới hạn nếu có yêu cầu đánh giá về định lượng.

...

Nếu hư hỏng do rỗ có thể đưa đến tai nạn cho con người thì vết rỗ này không được bỏ qua. Do ảnh hưởng của ứng suất tập trung, một vết rỗ có đường kính1 mm gần góc lượn chân răng bánh răng được tôi hoặc thấm các bon có thể trở thành nguồn gốc của vết nứt và có thể dẫn đến gẫy răng. Vết rỗ như vậy không thể chấp nhận được (ví dụ các bộ truyền động của máy bay).

Các xem xét tương tự thực sự đúng với các bánh răng tua bin. Đối với các bánh răng có tuổi thọ từ 10⁶ đến 10¹¹ chu kỳ, không được có vết rỗ mà cũng không có các vết mài mòn. Hư hỏng như vậy có thể dẫn đến các tải trọng động quá lớn và độ rung không cho phép . Các hệ số an toàn phù hợp phải được sử dụng trong tính toán, nghĩa là khả năng sai hỏng thấp có thể được bỏ qua.

Trong trường hợp ngược lại, các bánh răng có vết rỗ trải rộng ở 100% bề mặt răng làm việc vẫn có thể bỏ qua đối với một số bánh răng công nghiệp tốc độ thấp, răng có kích thước lớn

(ví dụ mô đun 25) được chế tạo bằng thép có độ cứng thấp, truyền động an toàn, tuổi bền từ 10 đến 20 năm. Các vết rỗ đặc biệt có thể có đường kính đến 20mm và chiều sâu đến 8 mm. Thường các vết rỗ phá hủy xảy ra trong thời gian hai đến ba năm đầu tiên của thời gian làm việc rồi giảm dần , các bề mặt răng trở nên trơn nhẵn và cứng lại, độ cứng bề mặt tăng lên 50% hoặc hơn.

Đối với những trường hợp như vậy, có thể chọn hệ số an toàn tương đối thấp (trong một vài trường hợp nhỏ hơn1 ), lúc này bề mặt răng có thể bị hỏng nhiều hơn. Do vậy để chống lại sự gẫy răng, cần phải sử dụng hệ số an toàn cao hơn.

Hệ số an toàn S_H tham khảo trong 4.1.3 của ISO 6336 -1. Khách hàng và nhà sản xuất cùng thỏa thuận giá trị cho một hệ số an toàn nhỏ nhất.

4. Công thức cơ bản

Chú thích 1 - Toàn bộ các kí hiệu, thuật ngữ và đơn vị đo được định nghĩa trong ISO 6336-1

Tính độ bền bề mặt dựa trên ứng suất tiếp xúc, s_H tại điểm ăn khớp hoặc tại điểm ăn khớp một đôi răng trong. Giá trị lớn hơn trong hai giá trị nhận được dùng để xác định khả năng bền. Ứng suất tiếp xúc s_H và ứng suất tiếp xúc cho phép s_{H P} phải được tính tách riêng cho bánh răng lớn và bánh răng nhỏ, s_H phải nhỏ hơn s_{H P}. Các loại bánh răng được chấp nhận trong việc tính toán ứng suất tiếp xúc s_H là:

...

1) Bánh răng nhỏ: s_H thường được tính tại điểm ăn khớp một đôi răng trong. Trong trường hợp đặc biệt, s_H tính tại điểm ăn khớp sẽ có giá trị lớn hơn.

2) Bánh răng lớn: Trong trường hợp ăn khớp ngoài, s_H thường được tính toán tại điểm ăn khớp. Trong trường hợp tỷ số truyền nhỏ ( xem 5.2 ) s_H tính tại điểm ăn khớp trong một đôi răng sẽ có giá trị lớn hơn. Đối với các bánh răng ăn khớp trong s_H luôn được tính toán tại điểm ăn khớp.

b) Bánh răng nghiêng có hệ số trùng khớp ɛ_b ³ 1

s_H luôn được tính tại vị trí ăn khớp của bánh răng nhỏ và bánh răng lớn.

c) Bánh răng nghiêng có hệ số trùng khớp ɛ_b < 1

Trong trường hợp này, s_H được xác định bằng nội suy tuyến tính giữa hai giá trị giới hạn, nghĩa là s_H tính cho bánh răng thẳng và bánh răng nghiêng với ɛ_b 1; khi xác định ứng suất tiếp xúc s_H cho mỗi bánh răng thì phải dựa vào số răng của các bánh răng thực.

4.1. Ứng suất tiếp xúc, s_H

Ứng suất tiếp xúc được tính toán dựa trên cơ sở của áp lực Héc.

4.1.1. Ứng suất tiếp xúc đối với bánh răng nhỏ

...

...(1)

…(2)

Trong đó, s_HD - ứng suất tiếp xúc danh nghĩa tại điểm ăn khớp, là ứng suất trên các bánh răng hoàn chỉnh khi chịu mô men xoắn tĩnh danh nghĩa.

Z_B là hệ số ăn khớp một đôi răng đối với bánh răng nhỏ (xem 5.2). Z_B được dùng để chuyển đổi ứng suất tiếp xúc tại điểm ăn khớp thành ứng suất tiếp xúc tại điểm ăn khớp một đôi răng trong đối với bánh răng nhỏ.

K_A là hệ số ứng dụng (ISO 6336-1) tính đến tải trọng tăng do các ảnh hưởng bên ngoài của mô men xoắn đầu vào hoặc mô men xoắn đầu ra.

K_V là hệ số tải trọng động (ISO 6336-1) tính đến tải trọng tăng do ảnh hưởng của nội lực động.

K_H_b là hệ số tải trọng bề mặt đối với ứng suất tiếp xúc (ISO 6336-1) tính đến sự phân bố không đều của tải trọng trên chiều rộng mặt răng vì sai lệch ăn khớp do chế tạo, biến dạng đàn hồi v.v… gây ra.

K_H_a là hệ số tải trọng ngang đối với ứng suất tiếp xúc (ISO 6336-1) có tính đến tải trọng phân bố không đều theo hướng ngang, ví dụ do sai lệch của bước răng.

CHÚ THÍCH 2: xem mục 4.1.10 ISO 6336-1 về tính toán các hệ số K_A, K_V, K_H_b, K_H_a.

...

Z_H là hệ số miền tiếp xúc (xem điều 5) tính đến ảnh hưởng của độ cong của mặt răng tại điểm ăn khớp và tải trọng tiếp tuyến biến đổi tại mặt trụ cơ sở đến tải trọng tiếp tuyến tại mặt trụ ăn khớp.

Z_E là hệ số đàn hồi (xem điều 6 ) có tính đến đặc tính của vật liệu, mô đun đàn hồi E₁, E₂ và hệ số Poinsson n₁ và n₂.

Z_ɛ là hệ số tiếp xúc (xem điều 7), có tính đến ảnh hưởng của chiều dài thực đường tiếp xúc

Z_b là hệ số góc nghiêng (xem điều 8 ), có tính đến ảnh hưởng của góc nghiêng ví dụ, sự thay đổi của tải trọng dọc theo đường tiếp xúc.

F_t là tải trọng tiếp tuyến danh nghĩa, tải trọng ngang tiếp tuyến với trụ chia. Tải trọng tiếp tuyến tổng tính cho một lần ăn khớp được đưa vào cho từng trường hợp (ngay cả với ɛ_a_n > 2). Xem 4.2 của ISO 6336-1 về định nghĩa của Ft và các giải thích với đặc tính cụ thể của bánh răng nghiêng hai bậc.

b là chiều rộng mặt răng (đối với bánh răng chữ V b = 2b_B). Giá trị b của bánh răng ăn khớp nhỏ hơn chiều rộng bề mặt tại vòng chân của bánh răng nhỏ và bánh răng lớn, không tính phần vát ngang hoặc vê tròn đầu răng, không kể phần không tôi cứng của các mặt răng bánh răng và vùng chuyển tiếp.

d₁ là đường kính vòng chia của bánh răng nhỏ.

u là tỷ số truyền của bánh răng bằng z₂/z₁. Đối với bánh răng ăn khớp ngoài, u là số dương còn đối với bánh răng ăn khớp trong, u là số âm.

4.1.2. Ứng suất tiếp xúc đối với bánh răng lớn

...

Trong đó,

Z_D là hệ số ăn khớp một đôi răng đối với bánh lớn ( xem 5.2). Z_D được dùng để chuyển đổi ứng suất tiếp xúc tại điểm ăn khớp thành ứng suất tiếp xúc tại điểm ăn khớp một đôi răng trong đối với bánh răng lớn.

Các kí hiệu khác được giải thích trong 4.1.1.

4.2. Ứng suất tiếp xúc cho phép, s_{H P}

Các giá trị giới hạn của ứng suất cho phép (xem điều 9) được xác định từ các thử nghiệm vật liệu bánh răng thử. Các bánh răng thử và điều kiện thử giống như các bánh răng làm việc và điều kiện làm việc, như vậy các giá trị được tính toán sẽ phù hợp hơn.

4.2.1. Xác định ứng suất tiếp xúc cho phép, s_H
P

a) Phương pháp A

Trong phương pháp A ứng suất tiếp xúc cho phép s_H
P (hoặc giới hạn bền s_HG) đối với ứng suất chuẩn, tuổi bền và tuổi thọ và ứng suất tĩnh được tính toán theo công thức (2) hoặc công thức (3) từ đường cong S - N hoặc đường cong phá huỷ mỏi nhận được từ việc thử hai cặp bánh răng thực trong điều kiện làm việc phù hợp.

Chi phí cho phương pháp này thường chỉ phù hợp cho sự phát triển các sản phẩm mới. Do đó sự sai hỏng sẽ rất nghiêm trọng (ví dụ bộ điều khiển máy bay).

...

b) Phương pháp B

Đường cong phá huỷ được biểu thị bằng các giá trị của ứng suất tiếp xúc giới hạn s_Hlim và các hệ số tuổi thọ ngắn hạn Z_NT được xác định với một số vật liệu bánh răng thông thường và chế độ nhiệt luyện từ kết quả của thử tải bánh răng với các bánh răng thử chuẩn.

Các giá trị của bánh răng thử này được thay đổi để phù hợp với kích thước và điều kiện làm việc của cặp bánh răng thực bằng cách sử dụng các hệ tố ảnh hưởng, đối với chất bôi trơn, Z_L, vận tốc vòng Z_V, độ nhám bề mặt răng, Z_R, độ cứng, Z_W và kích thước, Z_X.

Phương pháp B được dùng hợp lý khi các giá trị giới hạn bền được lấy từ giá trị thử bánh răng, thử riêng hoặc thử vật liệu giống nhau hoặc từ ISO 6336-5 (Xem phần giới thiệu).

c) Phương pháp C và D

Các phương pháp này dựa theo phương pháp B, trong đó, các hệ số ảnh hưởng Z_L, Z_V, Z_R và Z_W và Z_Xđược xác định bằng qui trình đơn giản.

d) Phương pháp B_R

Các giá trị đặc trưng vật liệu được xác định bởi cặp đĩa lăn khi tiếp xúc có tải. Độ lớn và hướng của vận tốc trượt khi thử phải được điều chỉnh để tương ứng điều kiện trượt và lăn của mặt răng như khi làm việc trong vùng có nguy hiểm do vết rỗ.

Phương pháp B_R được sử dụng khi không có giá trị ứng suất nhận được từ việc thử bánh răng. Phương pháp này đặc biệt phù hợp để xác định độ bền bề mặt của các vật liệu khác nhau liên quan đến một bánh răng khác.

...

…(4)

Trong đó

s_{H lim} là ứng suất tiếp xúc giới hạn (xem điều 9 tiêu chuẩn này và ISO 6336 - 5) được xác định phụ thuộc vào vật liệu, nhiệt luyện và độ nhám bề mặt của các bánh răng thử chuẩn;

Z_NT là hệ số tuổi thọ đối với ứng suất tiếp xúc (xem điều10), tính với khả năng tải trọng cao hơn đối với chu kỳ tải trọng ngắn hạn;

s_HG là giới hạn bền tiếp xúc (= s_HP S_{H min});

S_{H min} hệ số an toàn nhỏ nhất đối với độ bền bề mặt;

Các yếu tố Z_L, Z_R, Z_V đều là ảnh hưởng của màng dầu đến ứng suất tiếp xúc

Z_L là hệ số bôi trơn (xem điều 11), tính đến ảnh hưởng của độ nhớt chất bôi trơn;

Z_R là hệ số nhám (xem điều 11), tính đến ảnh hưởng của độ nhám bề mặt ;

...

Z_W là hệ số làm cứng phôi (xem điều 12), tính đến ảnh hưởng của sự ăn khớp với bánh răng ăn khớp có tôi bề mặt hoặc có độ cứng tương tự;

Z_X là hệ số kích thước đối với ứng suất tiếp xúc (xem điều13), tính đến ảnh hưởng của kích thước răng đối với ứng suất tiếp xúc;

a) Ứng suất tiếp xúc cho phép ( tham chiếu )

ứng suất tiếp xúc cho phép (tham chiếu), s_{HP ref} được xác định từ công thức (4), với Z_NT = 1 và các hệ số ảnh hưởng s_Hlim, Z_L, Z_V, Z_R, Z_W, Z_X và S_Hmin được tính toán theo phương pháp B.

b) Ứng suất tiếp xúc cho phép ( tĩnh)

ứng suất tiếp xúc cho phép (tĩnh), s_{HP stat}, được xác định theo công thức (4), với toàn bộ các hệ số ảnh hưởng được tính theo phương pháp B.

4.2.3. Ứng suất tiếp xúc cho phép ứng với tuổi thọ ngắn hạn và dài hạn, phương pháp B

Trong phương pháp B, xác định s_HP bằng đồ thị hoặc bằng tính nội suy giữa giá trị đạt được có tham khảo theo 4.2.2 a) và giá trị đạt được với ứng suất tiếp xúc tĩnh theo 4.2.2 b). Giá trị phù hợp với số chu kỳ tải trọng N_L được chỉ dẫn bằng đường cong S -N. Xem điều 10.

4.2.3.1. Các giá trị trên đồ thị

...

Hình 1 - Đồ thị xác định ứng suất tiếp xúc cho phép với tuổi thọ ngắn hạn theo phương pháp B

4.2.3.2. Xác định bằng tính toán

Tính toán s_HPref đối với giới hạn bền tham chiếu và s_{HP stat} đối với giới hạn bền tĩnh theo 4.2.2 và dùng các kết quả này để xác định s_HP theo phương pháp B với tuổi thọ ngắn hạn và số chu kỳ tải trọng N_L trong phạm vi sau:

a) Các thép kết cấu và thép được tôi thể tích, gang peclit hoặc gang cầu, gang peclit rèn, thép thấm các bon hoặc tôi bề mặt, khi cho phép có vết rỗ;

Đối với phạm vi tuổi thọ ngắn hạn, 6.10⁵ < N_L £ 10⁷ theo Hình 8;

…(5)

Trong đó,

….(6)

...

…(7)

Trong đó,

...(8)

b) Thép kết cấu và thép được tôi thể tích, gang peclit hoặc gang peclit rèn, thép thấm các bon hoặc tôi bề mặt khi không cho phép có vết rỗ;

Đối với phạm vi tuổi thọ ngắn hạn, 10⁵ < N_L £ 5.10⁷ theo Hình 8;

…(9)

Ở đây exp được lấy như phương trình (6)

c) Đối với thép tôi thể tích hoặc thép thấm ni tơ; gang ferit, thấm ni tơ, gang xám

Đối với tuổi thọ ngắn hạn phạm vi ứng suất, 10⁵ < N_L £ 2.10⁶ theo Hình 8:

...

Trong đó,

….(11)

Sự tính toán tương ứng có thể được thực hiện cho vùng tuổi thọ dài hạn.

4.2.4. Ứng suất tiếp xúc cho phép ứng với giới hạn bền tĩnh và giới hạn bền tham chiếu, phương pháp C và D.

Các nội dung trong 4.2.2 và 4.2.3 có thể ứng dụng với các phương pháp này với các hệ số ảnh hưởng Z_L, Z_v, Z_R, Z_X và Z_W được xác định theo phương pháp C hoặc D .

4.3. Hệ số an toàn dùng cho độ bền bề mặt (chống lại tróc rỗ), S_H

Khi tính hệ số an toàn phải tính riêng cho bánh răng nhỏ và bánh răng lớn.

…(12)

a) Phương pháp B

...

Đối với tuổi thọ ngắn hạn s_HG được tính theo công thức (4) và 4.2.3. Lấy s_HG theo công thức (1) đối với bánh răng nhỏ và theo công thức (3) đối với bánh răng lớn (xem giới thiệu ở điều 4).

b) Phương pháp C và D

Tính toán s_HG theo công thức (4) và 4.2.4 và s_H trong 4.3 a).

CHÚ THÍCH 3 : Đây là hệ số an toàn được tính toán có liên quan đến ứng suất tiếp xúc (áp lực Héc). Hệ số liên quan đến khả năng xoắn lấy bằng bình phương của S_H.

Các CHÚ THÍCH về hệ số an toàn nhỏ nhất và khả năng hư hỏng xem điều 3 và 4.1.3 trong ISO 6336 -1.

5. Hệ số miền tiếp xúc, Z_H, và hệ số ăn khớp một đôi răng, Z_B và Z_D

Các hệ số này tính đến ảnh hưởng của độ cong mặt răng đối với ứng suất tiếp xúc.

5.1. Hệ số miền tiếp xúc, Z_H

Hệ số miền tiếp xúc, Z_H tính đến ảnh hưởng của độ cong mặt răng tại điểm ăn khớp và các ảnh hưởng của chuyển đổi lực tiếp tuyến tại trụ chia thành lực pháp tuyến tại trụ ăn khớp.

...

Z_H có thể được lấy từ Hình 2 đến Hình 4, là một hàm của ( x₁+x₂) / (z₁+z₂) và b đối với bánh răng ăn khớp ngoài và bánh răng ăn khớp trong có góc áp lực pháp tuyến a_n = 20^o, 22,5^o hoặc 25^o.

Hình 2 - Hệ số miền tiếp xúc, Z_H, đối với a_n = 20^o

Hình 3 - Hệ số miền tiếp xúc, Z_H, đối với a_n = 22,5^o

Hình 4 - Hệ số miền tiếp xúc, Z_H, đối với a = 25

5.1.2. Xác định bằng tính toán

….(13)

...

Các hệ số ăn khớp một đôi răng, Z_B và Z_D được sử dụng để chuyển đổi ứng suất tiếp xúc tại điểm ăn khớp của bánh răng thẳng thành ứng suất tiếp xúc tại điểm ăn khớp một đôi răng trong B của bánh răng nhỏ hoặc tại điểm ăn khớp một đôi răng trong D của bánh răng lớn nếu Z_B>1 hoặc Z_D>1 xem Hình 5 và và điều 3

Hình 5 - Các bán kính cong tại điểm ăn khớp C, tại điểm ăn khớp một đôi răng B của bánh răng nhỏ và điểm D của bánh răng lớn để xác định hệ số ăn khớp một đôi răng Z_B của bánh răng nhỏ theo công thức (14) và hệ số ăn khớp một đôi răng Z_D của bánh răng lớn theo công thức (15) (chỉ dùng cho các bánh răng thẳng ăn khớp ngoài)

Z_D chỉ được xác định cho các bánh răng khi u <1,5 . Đối với u >1,5, M₂ thường nhỏ hơn 1,0 trong trường hợp này Z_D bằng 1,0 trong công thức (15)

Đối với bánh răng ăn khớp trong, Z_D phải được lấy bằng 1,0

Xác định bằng công thức:

….(14)

…(15)

Xem 7.2.1 để tính hệ số trùng khớp ngang ɛ_a.

...

Z_B = 1, nếu M₁ >1; Z_D = M₂, nếu M₂ >1

b) Bánh răng nghiêng với ɛ_b ³ 1: Z_B = Z_D = 1

c) Bánh răng nghiêng với ɛ_b < 1: Z_B và Z_D được xác định bởi nội suy tuyến tính giữa các giá trị cho bánh răng nghiêng và bánh răng thẳng với ɛ_b ³ 1:

Z_B = M₁ - ɛ_b (M₁ - 1) và Z_B ³ 1

Z_D = M₂ - ɛ_b (M₂ - 1) và Z_D ³ 1

Nếu Z_B hoặc Z_D bằng 1 ứng suất tiếp xúc được tính toán theo phương trình (1) hoặc phương trình (3) là các giá trị của ứng suất tiếp xúc tại mặt trụ ăn khớp (trụ lăn)

d) Phương pháp a), b)và c) dùng để tính toán ứng suất tiếp xúc khi điểm ăn khớp nằm trên đường tiếp xúc. Nếu điểm ăn khớp C nằm ngoài đường tiếp xúc thì Z_B và hoặc Z_D được xác định cho sự tiếp xúc tại vòng đỉnh kề cận. Đối với bánh răng nghiêng khi ɛ_b nhỏ hơn 1, Z_B và Z_D được xác định bằng nội suy tuyến tính giữa các giá trị (xác định tại điểm ăn khớp hoặc tại vòng đỉnh kề cận) đối với các bánh răng thẳng và bánh răng nghiêng đó có ɛ_b ³ 1

5.3 Các hệ số ăn khớp một đôi răng, Z_B và Z_D khi ɛ_a > 2

Trong trường hợp cặp bánh răng ăn khớp chính xác cao có 2 < ɛ_a £ 3, tải trọng tiếp tuyến tổng trong bất kỳ mặt ngang nào được tiếp nhận bởi hai hoặc ba đôi răng. Đối với các bánh răng này, việc tính ứng suất tiếp xúc dựa vào điểm ăn khớp của hai cặp răng ngoài. Do đó công thức (14) và (15) trong 5. 2 được dùng để tính toán cho M₁ và M₂ khi không có biến thể. Tuy nhiên, trong trường hợp này, s_HO cần phải được tính theo công thức (2) với sự thay tải trọng tiếp tuyến tổng bằng F₁. Kết quả là giá trị ứng suất ước tính cao lên và hệ số an toàn cũng lớn hơn.

...

Hệ số đàn hồi Z_E tính đến ảnh hưởng của tính chất vật liệu E (mô đun đàn hồi) và n (hệ số Poinsson) đối với ứng suất tiếp xúc.

….(16)

Khi E₁ = E₂ = E và n₁ = n₂ = n;

…(17)

Bảng1- Hệ số đàn hồi, Z_E, dùng cho một số vật liệu kết hợp

Bánh răng 1

Bánh răng 2

Vật liệu

...

Hệsố Poisson,n

Vật liệu

Mô đun đàn hồi, E N/mm²

Hệsố Poisson,n

Z_E

Thép

206 000

0,3

...

206 000

0,3

189,8

Thép đúc

202 000

188,9

gang

173 000

181,4

...

103000

155,0

Đồng thiếc

113 000

159,8

Gang xám graphit

126 000 đến

118 000

165,4 đến

...

Thép đúc

202 000

Thép đúc

202 000

188,0

Gang cầu

173 000

180,5

Gang cầu

...

161,4

Gang cầu

173 000

Gang xám graphit

173 000

173,9

Gang cầu

118 000

156,6

...

126 000 đến

118 000

Gang xám graphit

118 000

146,0 đến

143,7

Đối với thép và nhôm n = 0,3, do đó:

…(18 )

Khi vật liệu của các bánh răng ăn khớp có mô đun đàn hồi khác nhau E₁ và E₂ thì có thể được sử dụng mô đun đàn hồi tương đương:

...

Đối với một vài vật liệu kết hợp, Z_E có thể lấy từ Bảng 1.

7. Hệ số tiếp xúc, Z_ɛ

Hệ số tiếp xúc, Z_ɛ tính đến ảnh hưởng của hệ số trùng khớp ngang và hệ số trùng khớp dọc đối với khả năng tải bề mặt của bánh răng trụ. ứng suất tiếp xúc được tính theo chiều rộng tương đương b_vir thay cho chiều rộng thực b:

…(20)

Chiều dài trung bình của đường tiếp xúc được tính trên cơ sở sử dụng các giá trị phù hợp với bánh răng nghiêng có ɛ_b >1.

7.1. Xác định hệ số tiếp xúc, Z_ɛ

7.1.1. Các giá trị trên sơ đồ:

Z_ɛ đối với hệ số trùng khớp ngang và hệ số trùng khớp dọc có thể tìm trên Hình 6

7.1.2. Xác định bằng tính toán

...

…. (21)

Giá trị Z_ɛ = 1,0 được lựa chọn với bánh răng thẳng có hệ số trùng khớp ngang nhỏ hơn 2,0

b) Bánh răng nghiêng

; với ɛ_b < 1 ….(22)

; với ɛ_b ³ 1 ….(23)

Hình 6 - Hệ số tiếp xúc Z_ɛ

7.2. Tính toán hệ số trùng khớp ngang ɛ_a và hệ số trùng khớp dọc ɛ_b

7.2.1. Hệ số trùng khớp ngang, ɛ_a

...

Trong đó,

p_bt là bước cơ sở ngang được tính bằng:

p_bt = m_t p cosa_t …(25)

g_a là chiều dài của đường tiếp xúc được tính bằng:

…..(26 )

Dấu dương được sử dụng cho các bánh răng ăn khớp ngoài còn dấu âm đối với bánh răng ăn khớp trong.

Công thức (26) chỉ có giá trị khi đường tiếp xúc được giới hạn thực sự bằng vòng đỉnh của bánh răng nhỏ và bánh răng lớn, ví dụ các prôfin răng bị cắt lẹm.

7.2.2. Hệ số trùng khớp dọc, ɛ_b

…..(27)

...

8. Hệ số góc nghiêng, Z_b

Không phụ thuộc vào góc nghiêng trên chiều dài của đường tiếp xúc, hệ số góc nghiêng Z_b tính đến ảnh hưởng của góc nghiêng đối với khả năng tải bề mặt, tính đến các thay đổi như vậy là do sự phân bố của tải trọng dọc theo đường tiếp xúc.

Z_b chỉ phụ thuộc vào góc nghiêng, b

…(28)

Ở đây b là góc nghiêng trên trụ chia.

Z_b cũng có thể được tra từ Hình 7.

Hình 7- Hệ số góc nghiêng, Z_b

9. Ứng suất tiếp xúc giới hạn

...

9.1. Ứng suất tiếp xúc giới hạn, s_{H lim}, đối với phương pháp B, C và D

Xem 4.2 b) và c) để biết thông tin chi tiết. Để sử dụng s_{H lim}, xem công thức (4).

Các giá trị s_{H lim} đối với vật liệu đã cho được xem là giá trị lớn nhất của ứng suất tiếp xúc được tính toán theo tiêu chuẩn này, trong đó vật liệu có tuổi thọ ít nhất là 2.10⁶ đến 5.10⁷ chu kỳ tải trọng, xem Hình 8. ISO 6336 - 5 cung cấp thông tin về sử dụng vật liệu bánh răng, các phương pháp nhiệt luyện và ảnh hưởng của chất lượng bánh răng đến các giá trị với ứng suất tiếp xúc giới hạn, s_{H lim} được lấy từ kết quả thử nghiệm của các bánh răng thử chuẩn.

Trong tiêu chuẩn ISO 6336 - 5 cho các yêu cầu liên quan đến vật liệu và nhiệt luyện với chất lượng ML, MG, ME và MX. Chất lượng vật liệu MQ thường được lựa chọn, trừ khi có sự thỏa thuận khác.

9.2. Các giá trị của ứng suất cho phép, phương pháp B_R

Xem 4.21 d) để biết thông tin chi tiết. Các trị số của ứng suất cho phép có thể được xác định bằng phương pháp thử lăn hoặc lấy từ các tài liệu.

10. Hệ số tuổi thọ, Z_NT (cho mặt răng)

Hệ số tuổi thọ, Z_NT, tính với ứng suất tiếp xúc lớn hơn, gồm ứng suất tĩnh mà có thể chịu được với tuổi thọ ngắn hạn (số chu kỳ tải trọng) khi so sánh với ứng suất tiếp xúc giới hạn tại một điểm hoặc “điểm uốn” trên đường cong tại Hình 8 khi Z_NT =1,0. Z_NT được dùng là chuẩn tham khảo.

Những ảnh hưởng chủ yếu đến tuổi thọ là:

...

b) số chu kỳ tải trọng (Thời hạn làm việc) N_L;

c) chế độ bôi trơn;

d) chỉ tiêu phá huỷ;

e) sự trơn nhẹ của các thao tác yêu cầu;

f) vận tốc vòng;

g) làm sạch vật liệu bánh răng;

h) tính dễ uốn và tính dẻo của vật liệu;

i) ứng suất dư.

Trong tiêu chuẩn này, số chu kỳ tải trọng N_L được xác định là số lần ăn khớp khi bánh răng chịu tải.

...

Đường cong S-N hoặc đường cong phá huỷ được lấy từ ví dụ của cặp bánh răng thực để xác định cho khả năng tải ứng với tuổi thọ ngắn hạn và cũng bằng cách đó xác định vật liệu cho cả cặp bánh răng thử, nhiệt luyện, đường kính, mô đun, nhám bề mặt của mặt răng, vận tốc vòng và chất bôi trơn được sử dụng. Do đường cong S-N hoặc đường cong phá huỷ có giá trị xác định ứng với điều kiện được đã cho nên các ảnh hưởng đặc trưng bởi các hệ số Z_R, Z_Y, Z_L, Z_W và Z_X được bao gồm trong kết quả, đo đó giá trị của các hệ số được lấy 1,0 trong công thức tính toán.

10.2. Hệ số tuổi thọ, Z_NT, phương pháp B

Ứng suất cho phép ứng với tuổi thọ ngắn hạn hoặc hệ số an toàn trong phạm vi tuổi thọ ngắn hạn được xác định khi dùng hệ số tuổi thọ Z_NT cho các bánh răng thử chuẩn (xem 4.2).

Z_NT với ứng suất tham chiếu và ứng suất tĩnh có thể được tra từ Hình 8 hoặc Bảng 2.

Hệ số Z_NT dùng cho ứng suất tuổi thọ ngắn hạn nhận được bằng phép nội suy giữa các giá trị dùng cho ứng suất tham chiếu và ứng suất tĩnh được qui định trong 4.2.2. điều này đưa đến các qui định trong 4.2.3, trong đó xác định ứng suất cho phép cho tuổi thọ ngắn hạn đã nói ở trên.

Chỉ dẫn:

S_t: Thép có giới hạn bền (s_B <800N /mm²).

V: Thép tôi thể tích (s_B ³ 800N /mm²).

...

GGG (peclit, banit, ferit,): gang cầu (peclit, ferit).

GTS(peclit): gang rèn (gang dẻo) (cấu trúc peclit).

Eh: Thép thấm các bon.

IF: Thép và gang tôi cảm ứng hoặc qua lửa.

NT(nitơ hóa): thép thấm ni tơ.

NV (các bon ni tơ hóa): thép tôi thể tích và thép thấm các bon.

NV(ni tơ các bon hóa): thép tôi thể tích và thép thấm các bon được nitơ hóa.

Hình 8 - Hệ số tuổi thọ , Z_NT dùng cho bánh răng thử chuẩn

Bảng 2- Hệ số tuổi thọ Z_NT

...

Số chu kỳ tải trọng

Hệ số tuổi thọ Z_NT

St,V,

GGG (peclit, banit),

GTS(peclit), Eh, IF,

Chỉ khi có vết rỗ nằm trong phạm vi cho phép

N_L ≤ 6 x 10 ⁵, tĩnh

1,6

...

1,3

N_L = 10⁹

1,0

N_L = 10¹⁰

Tối ưu về bôi trơn, vật liệu, chế tạo và kinh nghiệm

0,85

1,0

St, V,

Gang cầu (peclit, banit),

...

Eh, IF

N_L ≤ 10⁵, tĩnh

1,6

N_L = 5 x 10⁵

1,0

N_L = 10¹⁰

Tối ưu về bôi trơn, vật liệu, chế tạo và kinh nghiệm

0,85

1,0

...

NT (ni tơ hóa)

NV (nitơ hóa)

N_L ≤ 10⁵, tĩnh

1,3

N_L = 2 x 10⁶

1,0

N_L = 10¹⁰

Tối ưu về bôi trơn, vật liệu, chế tạo và kinh nghiệm

0,85

...

NV (ni tơ các bua hóa)

N_L ≤ 10⁵, tĩnh

1,1

N_L = 2 x 10⁶

1,0

N_L = 10¹⁰

Tối ưu về bôi trơn, vật liệu, sự chế tạo tối ưu và kinh nghiệm

0,85

1,0

...

11. Ảnh hưởng của màng bôi trơn, các hệ số Z_L, Z_V và Z_R,

Màng chất bôi trơn giữa các mặt răng ảnh hưởng đến độ bền bề mặt. Những yếu tố sau ảnh hưởng đáng kể đến độ bền:

a) độ nhớt của chất bôi trơn khi ăn khớp;

b) tổng vận tốc tức thời của hai mặt răng;

c) tải trọng;

d) bán kính cong tương đối;

e) mối tương quan giữa độ nhám mặt răng và chiều dày nhỏ nhất của màng chất bôi trơn ảnh hưởng đáng kể đến độ bền bề mặt.

Theo EHD (Lý thuyết thuỷ lực đàn hồi đối với đặc tính của màng bôi trơn trong vùng trượt đàn hồi / tiếp xúc lăn), các thông số a) đến d) ảnh hưởng đến kích thước màng bôi trơn và áp lực.

Ngoài ra, bản chất của chất bôi trơn (dầu mỏ, dầu nhân tạo), nguồn gốc, tuổi của chất bôi trơn cũng ảnh hưởng đến độ bền bề mặt.

...

11.1. Ảnh hưởng của màng chất bôi trơn, Z_L, Z_V và Z_R phương pháp A

Ảnh hưởng của màng chất bôi trơn đến độ bền bề mặt được xác định bằng phương pháp A dựa trên kinh nghiệm làm việc hoặc thử nghiệm cho các bộ truyền bánh răng có kích thước, vật liệu, chất bôi trơn và các điều kiện vận hành có thể so sánh được. Xem 4.1.8 của ISO 6336-1.

11.2. Ảnh hưởng của màng chất bôi trơn, phương pháp B

ảnh hưởng của màng chất bôi trơn được xác định bằng thực nghiệm đối với các bánh răng thử chuẩn. Từ Hình 9 đến Hình11 đã chỉ dẫn ba yếu tố ảnh hưởng đến qui trình tính toán theo phương pháp B:

Z_L cho biết ảnh hưởng của độ nhớt chất bôi trơn danh nghĩa (giá trị đặc trưng của ảnh hưởng chất bôi trơn) đến hiệu quả của màng chất bôi trơn;

Z_V cho biết ảnh hưởng của vận tốc vòng đến hiệu quả của chất bôi trơn;

Z_R cho biết ảnh hưởng của độ nhám mặt răng sau khi chạy rà (do quá trình chế tạo) đến hiệu quả của màng chất bôi trơn.

Sự phân bố đáng kể (chiều rộng của phạm vi được gạch chéo) cho thấy các ảnh hưởng khác với những đề cập trên, cũng liên quan đến màng chất bôi trơn mà không có trong quá trình tính toán.

Những sai sót này phải được xem xét khi tạo các đường cong trên Hình 9 đến Hình 11. Như vậy các hình vẽ trên không đặc trưng cho qui luật tự nhiên mà chỉ là theo kinh nghiệm.

...

Ảnh hưởng của màng bôi trơn chỉ hoàn toàn có tác dụng đối với mức ứng suất tại tuổi thọ dài hạn. Ảnh hưởng sẽ ít hơn với mức ứng suất cao hơn ứng với tuổi thọ ngắn hạn (xem điều 10 và 4.2).

Hệ số bôi trơn Z_L thu được từ thử nghiệm khi sử dụng dầu mỏ (có và không có chất phụ gia EP). Khi thử chất bôi trơn nhân tạo với bánh răng thử có thấm các bon, giá trị Z_L lấy cao hơn đến 1,1 lần và với bánh răng thử được tôi thể tích, giá trị Z_L lấy cao hơn đến 1,4 lần so với Z_L khi dùng với dầu mỏ để thử.

Các giá trị này phải được kiểm tra trong từng trường hợp cụ thể (Nếu có thể nên có những đường cong tương tự dùng cho dầu mỏ được xử lý cho dầu nhân tạo).

11.2.1. Các hệ số Z_L, Z_V, Z_R dùng cho ứng suất tham chiếu

11.2.1.1. Hệ số chất bôi trơn Z_L

Hệ số Z_L dùng cho dầu mỏ (có hoặc không có áp lực lớn nhất, EP, chất phụ gia) có thể được xác định là hàm của độ nhớt danh nghĩa tại 40^oC (hoặc 50^oC ) và giá trị s_{H lim} của bánh răng có vật liệu mềm hơn. Các giá trị dùng cho n₄₀ áp dụng cho chỉ số độ nhớt VI = 95.

11.2.1.1.1. Các giá trị trên sơ đồ:

Z_L theo Hình 9 là hàm của độ nhớt danh nghĩa của chất bôi trơn tại 40^oC (hoặc 50^oC ) và giá trị s_{H lim}.

...

11.2.1.1.2. Xác định bằng tính toán

a) Z_L có thể được tính toán theo các phương trình (29) đến (32), được thể hiện bằng các đường cong trên Hình 9:

….(29)

Trong phạm vi 850N/mm² £ s_Hlim £ 1200N/mm²

…. (30)

Trong phạm vi s_{H lim} < 850 N /mm²

C_ZL = 0,83 …..(31)

Trong phạm vi s_{H lim} >1200 N /mm²

C_ZL = 0,91 ….. (32)

...

Z_L = C_ZL + 4(1,0 - C_ZL)n_f … (33)

trong đó, n_f = 1/ (1/2+80 /n₅₀)² khi sử dụng các thông số độ nhớt trong Bảng 3.

Bảng 3- Thông số độ nhớt

Cấp độ nhớt ISO

VG32¹⁾

VG4¹⁾

VG68¹⁾

VG100

VG150

...

VG320

Độ nhớt danh nghĩa

n₄₀, mm²/s

n₅₀, mm²/s

...

100

150

220

125

320

180

Thông số độ nhớt

...

0,040

0,067

0,107

0,158

0,227

0,295

0,370

¹⁾ Chỉ dùng với truyền động tốc độ cao

11.2.1.2. Hệ số vận tốc, Z_V

...

11.2.1.2.1. Các giá trị trên sơ đồ

Z_v có thể tra từ Hình10 là hàm của vận tốc vòng và giá trị s_{H lim}.

Hình 10 - Hệ số vận tốc, Z_V

11.2.1.2.2. Xác định bằng tính toán

a) Z_V có thể được tính toán theo phương trình (34) và (35) và được biểu thị bằng các đường cong trong Hình 10

….(34)

trong đó,

….(35)

...

b) Z_L có thể được tính toán theo phương trình (36)

Z_V = C_ZV + 2(1,0 - C_ZV) V_p…(36 )

trong đó, thông số vận tốc V_p = 1/ (0,8+ 32/v)^0,5

11.2.1.3. Hệ số độ nhám, Z_R

Hệ số độ nhám, Z_R có thể được xác định là hàm của trạng thái bề mặt (độ nhám) của mặt răng, kích thước (bán kính cong tương đối, r_red1)) và giá trị s_{H lim} ứng với vật liệu mềm của cặp bánh răng ăn khớp. Z_R có thể được xác định theo đường cong hoặc được tính toán là hàm của “độ nhám trung bình tương đối” (liên quan đến bán kính cong tương đối tại điểm ăn khớp r_red = 10mm).

Độ nhám trung bình của cặp bánh răng được xác định như sau:

….. (37)

Độ nhám mặt răng bánh răng nhỏ R_Z1 và bánh răng lớn, R_{Z 2} là giá trị trung bình của độ nhám R_z đo trên nhiều mặt răng¹⁾.

Độ nhám R_Z1 (mặt răng bánh nhỏ) và R_Z2 (mặt răng bánh lớn) được xác định ứng với trạng thái bề mặt sau khi gia công, bao gồm chạy rà, xử lý bề mặt theo qui trình công nghệ, hoặc theo đơn đặt hàng.

...

…(38)

Bán kính cong tương đối

….(39)

Trong đó, r_1,2 = 0,5 d_b1,2tga_t ….(40)

Đối với bánh răng ăn khớp ngoài, d_b có dấu dương, đối với bánh răng ăn khớp trong, d_b có dấu âm.

11.2.1.3.1. Các giá trị trên sơ đồ

Z_Rcó thể xác định từ Hình 11 là hàm của R_Z10 (theo công thức (38)) và giá trị s_{H lim}.

Hình 11 - Hệ số độ nhám, Z_R

...

a) Z_R có thể được tính theo phương trình dưới đây phù hợp với các đường cong trên Hình11:

….(41)

Trong phạm vi 850 N/ mm² £ s_Hlim£ 1200 N/mm²

C_ZR = 0,32 - 0,0002s_{H lim} ….(42)

Trong phạm vi s_{H lim} < 850 N /mm²

C_ZR = 0,15 ….(43)

Trong phạm vi s_{H lim} > 1200 N /mm²

C_ZR = 0,08 .... (44)

b) Z_R có thể được tính toán theo công thức (45)

...

11.2.2. Các hệ số Z_L, Z_V và Z_R ứng với ứng suất tĩnh

Trong vùng ứng suất tĩnh và vùng tuổi thọ ngắn hạn (được biểu thị bởi nhánh nằm ngang cao hơn đường cong S-N), các hệ số Z_L, Z_V, Z_R được tính theo công thức (46).

Z_L = Z_V = Z_R = 1,0 ….(46 )

11.2.3. Các hệ số Z_L, Z_V và Z_R với tuổi thọ ngắn hạn

Các hệ số Z_L, Z_V và Z_R nhận được bằng nội suy tuyến tính giữa các giá trị dùng với giới hạn mỏi được qui định trong 11.2.1 và giá trị độ bền tĩnh được xác định theo11.2.2 Qui trình này giống như mô tả trong 4.2.3, khi xác định ứng suất cho phép ứng với tuổi thọ ngắn hạn.

11.3. Ảnh hưởng của màng bôi trơn Z_L, Z_V và Z_R, phương pháp C

Phương pháp C được xác định theo phương pháp B cho trong 11.2, do đó các yêu cầu của phương pháp B cũng có giá trị trong phương pháp C.

a) Nguyên lý cơ bản của phương pháp C: nếu độ nhớt danh nghĩa được lựa chọn phù hợp với vận tốc vòng, các hệ số Z_L Z_V được lấy xấp xỉ bằng 1,0. Phụ thuộc vào độ nhám mặt răng, hệ số nhám mặt răng Z_R thường là giá trị không đổi ứng với một phương pháp chế tạo xác định.

b) Do đó điều kiện trước tiên: độ nhớt của chất bôi trơn được lựa chọn phù hợp với điều kiện làm việc (vận tốc vòng, tải trọng, kích thước).

...

a) Đối với các bánh răng được cắt bằng dao phay lăn răng, chép hình hoặc gia công trên máy bào.

Z_L Z_v Z_R = 0,85 ….(47)

b) Đối với bánh răng có mài rà (mài nghiền), các răng được mài hoặc cạo, có độ nhám mặt răng R_Z
10 > 4mm và với cặp bánh răng có một bánh răng được phay lăn, phay chép hình hoặc bào còn bánh răng kia được mài hoặc cạo, với R_{Z 10} £ 4mm:

Z_L Z_V Z_R = 0,92 ….(48)

c) Đối với bánh răng được mài hoặc cạo R_{Z 10} £ 4 mm:

Z_L Z_V Z_R = 1,0 ….(49)

Xem thêm với công thức (37)

11.3.2. Tích số Z_L Z_V Z_R đối với ứng suất tĩnh

Có thể áp dụng phương pháp B, phương trình (46), nghĩa là tích Z_L Z_V Z_R = 1,0

...

Tích số Z_L Z_V Z_R được xác định bằng nội suy tuyến tính giữa các giá trị đối với ứng suất tham chiếu theo 11.3.1 và ứng suất tĩnh theo11.3.2. Qui trình này đã được sử dụng để xác định ứng suất cho phép ứng với tuổi thọ ngắn hạn theo qui định trong 4.2.3.

11.4. Ảnh hưởng của màng bôi trơn, các yếu tố Z_L, Z_V, Z_R, phương pháp D

Tích số Z_L Z_V Z_R được xác định ứng với tuổi thọ dài hạn, tuổi thọ ngắn hạn, và độ bền tĩnh đều được xác định theo công thức (47) đến (49). Như vậy các giá trị được tính toán ứng với tuổi thọ dài hạn, tuổi thọ ngắn hạn và độ bền tĩnh sẽ an toàn hơn.

12. Hệ số làm cứng phôi, Z_W

Hệ số làm cứng phôi tính đến sự tăng độ bền bề mặt khi bánh răng lớn được chế tạo bằng thép (thép kết cấu, thép tôi thể tích) ăn khớp với bánh răng nhỏ có độ nhám mặt răng R^Z £ 6mm ^Bảng 2) và độ cứng lớn hơn.

Sự tăng độ bền bề mặt của các bánh lớn mềm không chỉ phụ thuộc vào độ cứng của phôi bánh răng này mà còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như chất bôi trơn, đặc tính của vật liệu mềm, độ nhám mặt răng của bánh nhỏ cứng hơn, ứng suất tiếp xúc, phương pháp nhiệt luyện v.v…

12.1. Hệ số làm cứng phôi, Z_W, phương pháp A

Sự tăng khả năng chịu tải do một số ảnh hưởng liệt kê ở trên, được xác định theo kinh nghiệm vận hành hoặc thử nghiệm đối với các cỡ bộ truyền bánh răng, vật liệu, chất bôi trơn và điều kiện vận hành có thể so sánh được, tham khảo trong điều 4.1.8 trong ISO 6336-1.

12.2. Hệ số làm cứng phôi, Z_W, phương pháp B

...

Phạm vi phân bố (Chiều rộng của vùng tối) cho thấy rằng có rất nhiều ảnh hưởng khác được đề cập ở trên không có trong quá trình tính toán. Mặc dù đường cong trong Hình12 đã được lựa chọn cẩn thận nhưng cũng không thể giải thích như một định luật vật lý cho các nguyên nhân đề cập ở trên, giống như công thức (50), theo kinh nghiệm.

Các giá trị của hệ số Z_W ứng với tuổi thọ ngắn hạn, tuổi thọ dài hạn và ứng suất tĩnh đều giống nhau.

12.2.1. Các giá trị trên sơ đồ

Z_W có thể được xác định từ Hình12 ứng với các điều kiện được liệt kê trong 12.2, là hàm của độ cứng mặt răng của bánh răng làm bằng vật liệu mềm.

11.2.2. Xác định bằng tính toán

Z_W có thể được tính toán theo công thức (50 ) phù hợp với đường cong trên Hình12.

Trong đó,

…(50)

Trong đó,

...

Hình 12 - Hệ số làm cứng phôi , ZW

12.3. Hệ số làm cứng phôi, Z_W, phương pháp C

Các biện pháp làm tăng khả năng tải do làm cứng phôi gia công đều bỏ qua; như vậy đối với phương pháp C giá trị Z_W được cố định là 1,0. Do đó, các khả năng tải được tính toán nhằm an toàn hơn.

13. Hệ số kích thước Z_X

Hệ số Z_X được lấy theo các số chỉ thống kê mức ứng suất mà tại đó sự sai hỏng giảm khi sự tăng kích thước thành phần là do ảnh hưởng đến các khuyết tật lớp dưới bề mặt của gradients ứng suất nhỏ hơn (Các phân tích ứng suất lý thuyết) và ảnh hưởng của kích thước đến chất lượng vật liệu (do rèn, do cấu trúc thay đổi, v.v…). Các yếu tố ảnh hưởng quan trọng gồm:

a) Chất lượng vật liệu (đưa vật liệu vào lò, độ sạch, rèn);

b) Nhiệt luyện, chiều sâu của lớp cứng, phân bố độ cứng;

c) Bán kính cong mặt răng;

...

Trong tiêu chuẩn này hệ số kích thước ZX được lấy bằng 1,0;

THƯ MỤC

TCVN 7584:2006 (ISO 54:1996 ) Bánh răng trụ trong công nghiệp và công nghiệp nặng - Mô đun

ISO 1122-1:1998 Vocabulary of gear terms - Part 1: Definitions related to geometry (Thuật ngữ về bánh răng trụ - Phần 1 - Định nghĩa liên quan đến hình học )

TCVN 7578:2006 (ISO 6336-3:1996) Tính toán khả năng tải của bánh răng thẳng và bánh răng nghiêng - Phần 3 -Tính toán độ bền uốn của răng.

1) r_1,2 được xác định là bán kính l tại điểm ăn khớp. Điều này cũng áp dụng cho các cặp bánh răng ăn khớp trong. Đối với các cặp ăn khớp bánh răng - thanh răng, r_red = r_1,2

2) Nếu độ nhám được xác định là một giá trị Ra (= giá trị CLA) (= giá trị AA), giá trị đúng sau có thể sử dụng để hoán đổi: R_a = CL_A = AA = R_Z/6