Có được hoàn lại phí công đoàn khi nghỉ việc?

Có được hoàn lại phí công đoàn khi nghỉ việc?

Căn cứ theo Điều 29 Luật Công đoàn 2024 một số cụm từ bị thay thế và được bổ sung bởi khoản 8 Điều 2 Luật Sửa đổi Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên và Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2025 quy định về tài chính công đoàn như sau:

Tài chính công đoàn

1. Nguồn tài chính công đoàn bao gồm:

a) Đoàn phí công đoàn do đoàn viên công đoàn đóng theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam;

b) Kinh phí công đoàn do doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp không hưởng 100% lương từ ngân sách nhà nước, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và cơ quan, tổ chức, đơn vị khác có sử dụng lao động theo quy định của pháp luật đóng bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động;

c) Ngân sách nhà nước cấp hỗ trợ theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước;

d) Nguồn thu khác từ hoạt động văn hóa, thể thao, hoạt động kinh tế của Công đoàn; từ đề án, dự án do Nhà nước giao; từ viện trợ, tài trợ hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật.

2. Chính phủ quy định phương thức, thời hạn và nguồn đóng kinh phí công đoàn; trường hợp không đóng hoặc chậm đóng kinh phí công đoàn; đơn vị sự nghiệp không hưởng 100% lương từ ngân sách nhà nước quy định tại điểm b khoản 1 Điều này; nội dung ngân sách nhà nước cấp hỗ trợ quy định tại điểm c khoản 1 Điều này.

Đồng thời, tại Điều 1 Quyết định 61/QĐ-TLĐ năm 2025 quy định mức đóng đoàn phí công đoàn được điều chỉnh đối với từng nhóm đoàn viên công đoàn.

Theo đó, đối với đoàn viên tại công đoàn cơ sở doanh nghiệp ngoài nhà nước; đơn vị sự nghiệp ngoài công lập; liên hiệp hợp tác xã; các tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam; văn phòng điều hành của phía nước ngoài trong hợp đồng hợp tác kinh doanh tại Việt Nam và đoàn viên công đoàn công tác ở nước ngoài, mức đóng đoàn phí công đoàn hằng tháng được xác định bằng công thức:

Mức đóng đoàn phí = 0,5% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc

Tuy nhiên, mức đóng đoàn phí công đoàn hằng tháng tối đa bằng 10% mức lương cơ sở.

Như vậy, tài chính công đoàn được hình thành từ hai nguồn chính: đoàn phí công đoàn do đoàn viên công đoàn đóng và kinh phí công đoàn do người sử dụng lao động đóng.

Đối với đoàn viên tại doanh nghiệp ngoài nhà nước, mức đóng đoàn phí công đoàn hằng tháng bằng 0,5% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc nhưng tối đa không quá 10% mức lương cơ sở.

Trong khi đó, kinh phí công đoàn do doanh nghiệp đóng bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội cho toàn bộ người lao động, bất kể họ có phải đoàn viên công đoàn hay không.

Việc người lao động nghỉ việc không đồng nghĩa với việc được hoàn lại đoàn phí công đoàn đã đóng. Trường hợp người lao động nghỉ việc và chưa tìm được việc làm mới vẫn được phép tiếp tục tham gia sinh hoạt công đoàn trong thời gian nhất định theo Hướng dẫn 38/HD-TLĐ năm 2024. Khi chuyển sang nơi làm việc mới, đoàn viên có thể thực hiện thủ tục chuyển sinh hoạt công đoàn.

Tuy nhiên, pháp luật không có quy định nào cho phép hoàn trả đoàn phí công đoàn. Khoản đóng góp này được sử dụng để duy trì hoạt động công đoàn và hỗ trợ quyền lợi cho đoàn viên trong quá trình làm việc, người lao động đóng để hưởng quyền lợi trong thời gian tham gia, chứ không phải là khoản tiết kiệm để nhận lại khi nghỉ việc.

Về kinh phí công đoàn, đây là nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp theo quy định tại Nghị định 105/2026/NĐ-CP, không phải là khoản tiền trích từ thu nhập cá nhân của người lao động.

Do đó, khoản kinh phí công đoàn 2% không phải là khoản tiền người lao động đóng và không đặt ra vấn đề hoàn trả cho người lao động khi nghỉ việc.

Dù không được hoàn lại tiền đã đóng, người lao động vẫn có thể chuyển sinh hoạt công đoàn nếu tiếp tục làm việc tại một doanh nghiệp khác có tổ chức công đoàn.

Có được hoàn lại phí công đoàn khi nghỉ việc? (Hình từ Internet)

Không thành lập công đoàn có được hoàn 75% kinh phí công đoàn đã đóng không?

Theo khoản 1 Điều 28 Quyết định 1408/QĐ-TLĐ năm 2024 quy định như sau:

Phân phối nguồn thu tài chính cho công đoàn cơ sở

1. Công đoàn cơ sở được sử dụng 70% tổng số thu đoàn phí công đoàn và 75% tổng số thu kinh phí công đoàn.

Phần đoàn phí công đoàn thu tăng thêm so với quy định tại Điều 30 Quy định này và nguồn thu khác được để lại 100% cho công đoàn cơ sở sử dụng.

...

Theo quy định trên, nếu doanh nghiệp thành lập công đoàn cơ sở thì sẽ được sử dụng 75% kinh phí công đoàn, nghĩa là giữ lại được 75% số kinh phí công đoàn đã đóng.

Do đó, trường hợp doanh nghiệp chưa thành lập công đoàn cơ sở thì không có căn cứ để được hoàn lại 75% kinh phí công đoàn đã đóng. Khoản kinh phí công đoàn vẫn được thực hiện theo quy định về quản lý, phân phối tài chính công đoàn và chỉ được để lại khi có công đoàn cơ sở để quản lý, sử dụng theo quy định.

Như vậy, không thành lập công đoàn sẽ không được hoàn 75% kinh phí công đoàn.

Doanh nghiệp gặp khó khăn có được tạm dừng đóng kinh phí công đoàn không?

Căn cứ tại khoản 3 Điều 30 Luật Công đoàn 2024 quy định miễn, giảm, tạm dừng đóng kinh phí công đoàn như sau:

Miễn, giảm, tạm dừng đóng kinh phí công đoàn

1. Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thực hiện giải thể, phá sản theo quy định của pháp luật thì được xem xét miễn số tiền chưa đóng kinh phí công đoàn.

2. Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã gặp khó khăn vì lý do kinh tế hoặc bất khả kháng thì được xem xét giảm mức đóng kinh phí công đoàn.

3. Trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã gặp khó khăn phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh dẫn đến việc không có khả năng đóng kinh phí công đoàn thì được xem xét tạm dừng đóng kinh phí công đoàn trong thời gian không quá 12 tháng.

Hết thời hạn tạm dừng đóng, doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã tiếp tục đóng kinh phí công đoàn và đóng bù kinh phí công đoàn cho thời gian tạm dừng đóng. Thời hạn đóng bù chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo tháng kết thúc việc tạm dừng đóng. Số tiền đóng bù bằng số tiền phải đóng của những tháng tạm dừng đóng.

Đồng thời tại khoản 1, khoản 2 Điều 13 Nghị định 105/2026/NĐ-CP quy định chi tiết việc tạm dừng đóng kinh phí công đoàn như sau:

Tạm dừng đóng kinh phí công đoàn

Tạm dừng đóng kinh phí công đoàn tại khoản 3 Điều 30 của Luật Công đoàn được quy định như sau:

1. Các trường hợp được xem xét tạm dừng đóng kinh phí công đoàn:

a) Gặp khó khăn do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc khủng hoảng, suy thoái kinh tế hoặc thực hiện chính sách của Nhà nước khi tái cơ cấu nền kinh tế.

b) Gặp khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, mất mùa.

2. Điều kiện được xem xét tạm dừng đóng kinh phí công đoàn:

Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này và đáp ứng một trong các điều kiện dưới đây thì được xem xét tạm dừng đóng kinh phí công đoàn:

a) Phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh từ 30 ngày trở lên và không giải quyết được việc làm cho người lao động, trong đó số lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc phải tạm thời nghỉ việc xin tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc vào quỹ hưu trí và tử tuất từ 50% tổng số lao động có mặt trước khi tạm dừng sản xuất, kinh doanh trở lên;

b) Bị thiệt hại trên 50% tổng giá trị tài sản do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, mất mùa gây ra (không kể giá trị tài sản là đất).

...

Như vậy, từ ngày 16/5/2026, doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được xem xét tạm dừng đóng kinh phí công đoàn, trong trường hợp gặp khó khăn dẫn đến không có khả năng đóng và phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh, hoặc thuộc các trường hợp cụ thể như:

- Gặp khó khăn do thay đổi cơ cấu, công nghệ;

- Do khủng hoảng, suy thoái kinh tế;

- Do thực hiện chính sách của Nhà nước về tái cơ cấu nền kinh tế;

- Gặp khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, mất mùa.

Lưu ý: Thời gian tạm dừng đóng kinh phí công đoàn tối đa là 12 tháng; hết thời gian tạm dừng, đơn vị phải tiếp tục đóng và đóng bù đầy đủ số kinh phí công đoàn của thời gian đã được tạm dừng.