BLHS năm 2015 đã quy định khá rõ ràng về các điều kiện áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ đối với người phạm tội. Tuy nhiên, việc áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ hiện nay còn phát sinh một số khó khăn, vướng mắc cần được cơ quan lập pháp ban hành văn bản hướng dẫn.
Đối với điều kiện “Đã chấp hành được một phần ba thời hạn án phạt; đối với người dưới 18 tuổi thì phải chấp hành được một phần tư thời hạn án phạt” quy định tại Điều 102 Luật Thi hành án hình sự hiện có hai cách hiểu khác nhau.
Quy trình, thủ tục tiếp nhận người thi hành án trong trường hợp người chấp hành án tự giác; Thi hành án treo, cải tạo không giam giữ đối với các trường hợp khi nhận được bản án, quyết định của Tòa án nhưng người chấp hành án không còn ở nơi cư trú; Xác định thời điểm bắt đầu tính thời hạn chấp hành án phạt cải tạo giam giữ; Thi hành án trong trường hợp người chấp hành án đồng thời phải chấp hành án phạt khác. Đặc biệt là việc lựa chọn 1 trong 2 phương án đối với thời điểm bắt đầu chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ... là những nội dung quan trọng của Dự thảo Thông tư liên tịch của Bộ Công an, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
Việc ghi nhận hình phạt cải tạo không giam giữ trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (BLHS) thể hiện quan điểm nhân đạo và chính sách hình sự của Nhà nước ta đối với người phạm tội và hành vi do họ thực hiện, đồng thời đây là hình phạt mà Nhà nước muốn người phạm tội chứng tỏ khả năng tự giáo dục, tự cải tạo để trở thành người có ích cho xã hội của họ. Tuy nhiên việc áp dụng hình phạt này trong thực tiễn có một số khó khăn, vướng mắc cần được tháo gỡ.
