Thuộc tính
Nội dung
Tiếng Anh (English)
Văn bản gốc/PDF
Lược đồ
Liên quan hiệu lực
Liên quan nội dung
Thuộc tính
Tải về
Các bản dự thảo

Đang tải văn bản...

Tiêu chuẩn TCVN 13362-3:2021 về Cây giống các loài cây ngập mặn Phần 3: Bần chua

Số hiệu:	TCVN13362-3:2021	Loại văn bản:	Tiêu chuẩn Việt Nam
Nơi ban hành:	***	Người ký:	***
Ngày ban hành:	Năm 2021	Ngày hiệu lực:
		Tình trạng:	Đã biết

TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

TCVN 13362-3: 2021

GIỐNG CÂY LÂM NGHIỆP - CÂY GIỐNG CÁC LOÀI CÂY NGẬP MẶN - PHẦN 3: BẦN CHUA

Forest tree cultivars - Seedling of mangrove species - Part 3: Sonneratia caseolaris (L.) Engler

Lời nói đầu

TCVN 13362-3:2021 do Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

Bộ tiêu chuẩn TCVN 13362 Giống cây lâm nghiệp - Cây giống các loài cây ngập mặn gồm các phần sau:

- TCVN 13362-1:2021, Phần 1: Trang;

- TCVN 13362-2:2021, Phần 2: Đước đôi;

...

Bạn phải đăng nhập hoặc đăng ký Thành Viên TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.

Mọi chi tiết xin liên hệ: ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66

- TCVN 13362-4:2021, Phần 4: Mắm đen;

- TCVN 13362-5:2021, Phần 5: Vẹt dù.

GIỐNG CÂY LÂM NGHIỆP - CÂY GIỐNG CÁC LOÀI CÂY NGẬP MẶN - PHẦN 3: BẦN CHUA

Forest tree cultivars - Seedling of mangrove species - Part 3: Sonneratia caseolaris (L.) Engler

1 Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định về các yêu cầu kỹ thuật về chất lượng và phương pháp kiểm tra đối với cây giống Bần chua (Sonneratia caseolaris (L.) Engler) để trồng rừng ngập mặn.

CHÚ THÍCH: Hướng dẫn kỹ thuật nhân giống Bần chua bằng hạt tham khảo Phụ lục B.

2 Thuật ngữ và định nghĩa

...

2.1

Nguồn giống (Seed source)

Nơi cung cấp vật liệu nhân giống bao gồm: lâm phần tuyển chọn, rừng giống chuyển hóa, rừng giống trồng, vườn giống và cây trội.

2.2

Cây mẹ (Mother tree)

Cây được lựa chọn để lấy vật liệu nhân giống.

2.3

Cây trội (Plus tree)

Cây tốt nhất được tuyển chọn từ rừng tự nhiên, rừng trồng, cây trồng phân tán, rừng giống hoặc vườn giống được sử dụng để lấy vật liệu nhân giống.

...

Cây giống (Seedling)

Cây con được gieo ươm bằng hạt.

2.5

Lô cây giống (Seedling lot)

Các cây giống được gieo ươm cùng một đợt, theo cùng một phương pháp.

3 Yêu cầu kỹ thuật

Yêu cầu kỹ thuật đối với cây giống Bần chua gieo ươm trong bầu đất được quy định trong Bảng

Bảng 1 - Yêu cầu kỹ thuật đối với cáy giống Bần chua

Tên chỉ tiêu

...

Nhóm I

Nhóm II

Nhóm III

1. Nguồn gốc giống

Quả giống Bần chua được thu hái từ nguồn giống đã được công nhận hoặc từ cây mẹ được lựa chọn ở các lâm phần, cây phân tán có địa chỉ rõ ràng.

2. Tuổi cây giống

Từ 8 tháng đến 12 tháng

Từ 13 tháng đến 18 tháng

Từ 19 tháng đến 24 tháng

...

Tối thiểu 1,0 cm

Tối thiểu 1,5 cm

Tối thiểu 2,0 cm

4. Chiều cao cây giống

Tối thiểu 60 cm

Tối thiểu 100 cm

Tối thiểu 120 cm

5. Bầu cây giống

Bầu có đáy, đục lỗ, đường kính tối thiểu 8 cm, chiều cao tối thiểu 14 cm

...

Bầu có đáy, đục lỗ, đường kính tối thiểu 14 cm, chiều cao tối thiểu 18 cm

Hỗn hợp ruột bầu thấp hơn miệng bầu 0,5 cm đến 1 cm, bầu không bị vỡ, bị bẹp.

6. Hình thái cây giống

Cây phát triển cân đối, lá xanh, không bị dập hoặc gẫy ngọn

7. Tình trạng sâu, bệnh hại

Không có biểu hiện sâu, bệnh hại

CHÚ THÍCH: Điều kiện gây trồng cây Bần chua tham khảo Phụ lục A

4 Phương pháp kiểm tra

4.1 Thời điểm kiểm tra

...

4.2 Phương pháp kiểm tra các chỉ tiêu chất lượng của cây giống

Phương pháp kiểm tra các chỉ tiêu chất lượng của cây giống Bần chua được gieo ươm trong bầu đất quy định tại Bảng 3.

Bảng 3 - Phương pháp kiểm tra cây giống Bần chua

Tên chỉ tiêu

Phương pháp kiểm tra

Lấy mẫu kiểm tra

1. Nguồn gốc giống

Đánh giá dựa vào hồ sơ nguồn gốc vật liệu nhân giống

Toàn bộ lô cây giống

...

Kiểm tra nhật ký/hồ sơ của cơ sở sản xuất cây giống liên quan đến thời gian gieo ươm của từng lô cây giống

Toàn bộ lô cây giống

3. Đường kính cổ rễ cây giống

Sử dụng thước kẹp kính có độ chính xác đến 0,1 mm, đo gốc cây tại vị trí sát mặt bầu

Lấy mẫu ngẫu nhiên 1 % số cây trong lô cây giống nhưng không ít hơn 30 cây và không quá 50 cây

4. Chiều cao cây giống

Sử dụng thước kẻ vạch có độ chính xác đến 1 mm, đo từ mặt bầu tới đỉnh sinh trưởng của cây giống

5. Bầu cây giống

...

Hình thái bầu: Quan sát bằng mắt thường

Toàn bộ lô cây giống

6. Hình thái cây giống

Quan sát bằng mắt thường

Toàn bộ lô cây giống

7. Tình trạng sâu, bệnh hại

Quan sát bằng mắt thường

Toàn bộ lô cây giống

4.3. Kết luận kiểm tra

...

5 Thông tin kèm theo cây giống

Thông tin kèm theo lô cây giống gồm:

- Tên và địa chỉ cơ sở sản xuất;

- Tên loài, các chỉ tiêu chất lượng chính;

- Mã hiệu nguồn gốc giống;

- Mã hiệu lô cây giống;

- Số lượng cây giống;

- Ngày xuất vườn;

- Khuyến nghị thời gian trồng;

...

6 Yêu cầu vận chuyển

Cây giống trong khi vận chuyển phải đảm bảo thoáng, mát; không bị dập, gãy; không bị vỡ bầu.

Phụ lục A

(Tham khảo)

Yêu cầu về điều kiện gây trồng cây Bần chua

Điều kiện gây trồng cây Bần chua gồm 3 yếu tố: Đặc điểm về thể nền, chế độ thủy triều và độ mặn nước biển của nơi trồng rừng.

Bảng A.1 - Điều kiện gây trồng cây Bần chua

Tên yếu tố

...

Điều kiện trung bình (Nhóm II)

Điều kiện khó khăn (Nhóm III)

1. Thể nền

Đất bùn mềm hoặc bùn chặt, chân đi lún từ 15 cm đến 40 cm

Đất sét mềm, chân đi lún từ 5 cm đến 15 cm, lẫn cát (tỷ lệ cát dưới 50 %)

Đất bùn loãng hoặc sét cứng hoặc đất lẫn cát (tỷ lệ cát từ 50 % đến 70 %, chân đi lún dưới 5 cm

2. Chế độ thủy triều

Ngập triều nông và ngập triều trung bình

Ngập triều trung bình

...

3. Độ mặn của nước biển

Từ 5 ‰ đến 10 ‰

Từ 10 ‰ đến 20 ‰

Nhỏ hơn 5 ‰ hoặc lớn hơn 20 ‰

CHÚ THÍCH:

Thể nền (Substrate): Lớp đất mà rễ cây xâm nhập để lấy dinh dưỡng và giúp cây đứng vững. Thể nền đất ngập mặn chia làm 3 loại gồm: Bùn (bùn loãng, bùn mềm, bùn chặt); sét (sét mềm, sét cứng); cát (cát lẫn bùn, cát).

Bùn loãng: Khi đi chân bị lún sâu > 40 cm và khi chân cử động tiếp tục lại có chiều hướng bị lún sâu hơn.

Bùn mềm: Khi đi chân bị lún sâu từ 30 cm đến 40 cm.

Bùn chặt: Khi đi chân bị lún sâu từ 15 cm đến 30 cm.

...

Sét cứng: Khi đi chân bị lún sâu dưới 5 cm.

Tỷ lệ cát (Proportion of sand): Tỷ lệ phần trăm của cấp cát trong một đơn vị khối lượng đất (đường kính từ 0,02 mm đến 0,2 mm là cát mịn, đường kính từ 0,2 mm đến 2,0 mm là cát thô).

Thời gian ngập triều (Inundated time): Số ngày bị ngập nước thủy triều trung bình của 12 tháng trong một năm.

Thời gian phơi bãi (Ground exposure time): Số giờ bãi triều không ngập nước thủy triều trong ngày (tính trung bình của các ngày trong năm).

Chế độ thủy triều (Tidal regime): Hiện tượng nước biển lên xuống trong một chu kỳ thời gian so với bãi triều. Chế độ thủy triều được chia làm 3 mức, gồm:

Ngập triều sâu: Thời gian phơi của bãi đất trồng từ 6 ÷ 8 giờ/ngày khi thủy triều xuống thấp nhất.

Ngập triều trung bình: Thời gian phơi của bãi đất trồng từ 8 ÷ 10 giờ/ngày khi độ lớn của thủy triều ngang bằng với mực nước biển trung bình.

Ngập triều nông: Thời gian phơi của bãi đất trồng từ 10 ÷ 16 giờ/ngày khi thủy triều lên cao nhất.

Độ mặn của nước biển (Salinity): Tổng hàm lượng các muối hòa tan (tính theo g) chứa trong 1000 g nước biển.

...

Phụ lục B

(Tham khảo)

Hướng dẫn kỹ thuật nhân giống Bần chua bằng hạt

B.1 Thu hái và bảo quản hạt giống

B.1.1 Nguồn quả giống

Quả giống Bần chua được hái từ nguồn giống đã được công nhận, ở những lâm phần có cây mẹ trên 6 năm tuổi, sinh trưởng tốt, tán dày, cân đối, không bị sâu bệnh.

B.1.2 Thu hái và bảo quản hạt

- Thời vụ thu hái: Bần chua chín từ tháng 5 đến tháng 11, tùy từng địa phương. Quả có dạng hình cầu, cao từ 1,5 cm đến 2 cm; đường kính từ 3 cm đến 5 cm, gốc có thùy đài xòe ra; hạt nhiều và dẹt. Mỗi kg quả có từ 10 quả đến 20 quả. Quả có rất nhiều hạt (khoảng từ 50 hạt/quả đến 120 hạt/quả), hạt dài từ 1 mm đến 2 mm.

- Cách thu hái: Quả được thu hái trực tiếp từ cây mẹ hoặc rung cho quả rụng xuống. Có thể đặt ô hứng quả bằng lưới dưới gốc cây mẹ, hoặc chọn thời điểm thủy triều chưa lên để nhặt quả rụng dưới gốc cây mẹ đã chọn. Chỉ nhặt những quả đã chín, có màu xanh thẫm, phần quả phía cuống mềm.

...

B.2 Tạo cây con

B.2.1 Chọn lập vườn ươm

Vườn ươm cần đảm bảo những yêu cầu sau đây:

- Gần nơi trồng rừng và thuận lợi cho việc vận chuyển cây con.

- Có chế độ ngập triều trung bình, thời gian phơi bãi từ 8 giờ/ngày đến 10 giờ/ngày, độ mặn nước biển trung bình từ 5 ‰ đến 20 ‰.

- Bảo vệ cây khỏi động vật thủy sinh, côn trùng, gia súc ăn, phá.

- Không làm vườn ươm gần cửa sông, nơi thủy triều rút nhanh hoặc bị phù sa bồi lắng nhiều.

- Nếu bố trí vườn ươm tạm thời, chọn nơi sóng biển yếu, không làm trôi cây con. Nếu làm vườn ươm quy mô lớn, lâu dài, đắp bờ xung quanh để điều chỉnh chế độ nước và thuận lợi việc bảo vệ cây con.

B.2.2 Xử lý và gieo hạt

...

- Xử lý hạt giống: Trước khi gieo, ngâm hạt trong nước ấm 40 ^oC từ 6 giờ đến 8 giờ, sau đó vớt ra để hạt ráo, trộn thêm cát với tỷ lệ 1 hạt : 2 cát để gieo hạt cho đều. Khi gieo cần vãi mạnh để hạt bám chặt vào bùn. 1 kg hạt gieo trên 20 m² mặt luống. Chọn thời điểm sáng sớm hoặc chiều mát, trời lặng gió để gieo.

- Gieo hạt trên luống: Đất trước khi gieo cần làm nhuyễn bùn tới độ sâu 20 cm, sau đó lên luống có bề rộng từ 1 m đến 1,2 m; chiều dài tùy theo yêu cầu và điều kiện vườn ươm. Giữa các luống, làm rãnh rộng 0,6 m để thuận lợi chăm sóc và nước lên xuống theo thủy triều. Sau khi lên luống, rắc vôi bột với lượng 1,0 kg trên 20 m² để xử lý mầm bệnh và động vật ăn cây.

- Gieo hạt trực trực tiếp vào bầu: Sau khi tách khỏi quả, hạt được cho vào túi vải, ủ từ 3 ngày đến 5 ngày cho hạt nảy mầm. Trong thời gian ủ, cần rửa chua hàng ngày bằng nước ấm 40 ^oC. Khi hạt nứt nanh, gieo mỗi bầu 2 hạt đến 3 hạt. Khi gieo, dùng tay nhấn cho hạt chìm dưới lớp bùn 2 mm đến 3 mm.

B.2.3 Chăm sóc sau khi gieo hạt

- Luống gieo cần luôn luôn đủ ẩm. Khi thấy mặt luống hoặc bầu khô, mở cống cho nước vào, thời gian đầu chỉ cho nước vào ngập xấp mặt luống gieo. Khi cây đã mọc ổn định, có rễ bám chắc vào đất và có khả năng chịu được ngập thì mở cống để nước vào ra theo thủy triều.

- Sau khi gieo hạt, làm giàn che 50 % ánh sáng bằng lưới. Khi cây mọc ổn định, đạt chiều cao từ 5 cm đến 7 cm thì tháo dàn che để cây phát triển.

- Nếu gieo hạt trực tiếp vào bầu, cần kiểm tra để tra hạt bổ sung vào những bầu cây không mọc. Những bầu mọc nhiều cây, khi cây đã ổn định, đạt chiều cao từ 5 cm đến 7 cm, sinh trưởng tốt thì nhổ bớt, chỉ để lại 1 cây sinh trưởng tốt nhất.

B.2.4 Tạo bầu

- Loại vỏ bầu: Dùng vỏ bầu bằng polyetilen (PE) có đáy, đục lỗ xung quanh và đáy bầu. Nếu xuất vườn khi cây từ 8 tháng đến 12 tháng tuổi, dùng bầu có đường kính tối thiểu 8 cm, chiều cao tối thiểu 14 cm (quy đổi kích thước bầu vỏ bầu ở trạng thái dẹt là 13 cm x 18 cm); cây từ 13 tháng đến 18 tháng tuổi, dùng bầu có đường kính tối thiểu 11 cm, chiều cao tối thiểu 16 cm (quy đổi kích thước vỏ bầu ở trạng thái dẹt là 18 cm x 22 cm); cây từ 19 tháng đến 24 tháng tuổi, dùng bầu có đường kính tối thiểu 14 cm, chiều cao tối thiểu 18 cm (quy đổi kích thước vỏ bầu ở trạng thái dẹt là 22 cm x 25 cm). Nếu không có túi bầu như kích thước nêu trên thì dùng các loại bầu có thể tích tương đương.

...

- Xếp bầu: Tạo mặt luống cho phẳng và xếp bầu thành luống có kích thước rộng 1,2 m; chiều dài tùy theo nhu cầu và điều kiện vườn ươm. Các luống cách nhau 0,6 m. Sau khi xếp bầu thành hàng, dùng bùn lấp xung quanh luống để giữ bầu.

B.2.5 Cấy cây vào bầu

Áp dụng trường hợp gieo hạt trên luống theo 2 cách sau:

- Cấy chuyển cây mạ vào bầu: Sau khi gieo từ 20 ngày đến 25 ngày, cây mạ cao từ 2cm đến 3 cm thì cấy cây vào bầu. Dùng tay giữ nhẹ cổ rễ để nhổ cây lên đặt vào khay đã có nước sạch đủ để ngập rễ. Dùng que tạo lỗ vừa chiều dài rễ, ấn bùn xung quanh để giữ cây thẳng đứng. Nên chọn những ngày tiết trời râm mát hoặc lúc sáng sớm hay chiều tối để cấy cây.

- Cây chuyển ra luống: Khi cây cao từ 5 cm đến 7 cm thì cấy chuyển sang luống khác với cự ly 20 cm x 20 cm. Tiếp tục chăm sóc đến trước khi trồng khoảng 3 tháng, khi cây đạt chiều cao từ 70 cm đến 80 cm (từ 5 đến 7 tháng tuổi), bứng cây có cả đất ở rễ đưa vào bầu. Chăm sóc thêm 3 tháng, khi cây sinh trưởng ổn định thì xuất vườn.

Ở miền Bắc, tránh cấy cây với thời điểm nhiệt độ dưới 20 °C, cây dễ bị chết.

B.2.6 Chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh cho cây con

B.2.6.1 Làm dàn che, điều tiết nước

Bần chua là cây ưa sáng, chỉ làm giàn che sau khi gieo hạt đến lúc cây con đạt chiều cao từ 5 cm đến 7cm. Trong thời gian đầu, chỉ điều tiết nước ngập xấp mặt luống. Khi cây ổn định, sinh trưởng tốt, điều chỉnh chế độ nước theo thủy triều để rèn luyện cây.

...

- Đặt lưới ở cửa cống và rào chắn xung quanh vườn ươm để hạn chế các loài thủy sản ăn, cắn mầm. Thường xuyên gỡ bỏ rong, rêu, rác bám vào cây non.

- Cây mạ Bần chua có thể bị một số loại bệnh thối cổ rễ. Sử dụng thuốc có hoạt chất Isoprothiolane để phun trị bệnh với thành phần, nồng độ và liều lượng theo khuyến cáo của nhà sản xuất (Ví dụ: thuốc Fuji-One 40ND, pha 10 ml hỗn hợp thuốc cho 4 lít nước, phun cho 100 m², hoặc thuốc Tobsim và Tilt 250ND trộn lẫn tỷ lệ 1:1, pha 12 ml hỗn hợp thuốc cho 4 lít nước, phun cho 100 m²).

B.2.6.3 Nhổ cỏ, bón phân và đảo bầu

- Nhổ cỏ khi thấy cỏ xuất hiện.

- Khi cây có biểu hiện thiếu dinh dưỡng, bón thúc cho cây bằng tưới phân NPK tỷ lệ 5:10:3 hoặc tương đương, nồng độ 2 %. Dùng ô doa tưới đều trên mặt luống từ 3 đến 4 lít/m², sau đó tưới rửa mặt lá. Trước khi tưới phân, đợi thủy triều xuống còn nước sấp bầu đất và đóng cửa cống để nước không vào, giữ từ 3 ngày đến 4 ngày sau khi tưới mới mở cống trở lại. Trong trường hợp vườn ươm không có bờ, đợi thủy triều rút xuống khỏi mặt luống mới tưới phân.

- Đảo bầu: Định kỳ từ 2 đến 3 tháng/lần hoặc khi thấy rễ bắt đầu đâm ra khỏi bầu thì đảo bầu, phân loại cây (tốt, xấu) để có chế độ chăm sóc thích hợp.

B.2.6.4 Cấy dặm

Sau khi cấy vào bầu, cần kiểm tra thường xuyên trong tháng đầu để cấy dặm những cây đã chết.

...

[1] Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 08/4/2016. Quyết định số 1205/QĐ-BNN-TCLN. Ban hành hướng dẫn kỹ thuật trồng rừng các loài cây: Trang, Sú, Mắm đen, Vẹt dù và Bần chua.

[2] Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. 23/12/2016, Quyết định số 5365/QĐ-BNN-TCLN. Ban hành hướng dẫn kỹ thuật trồng rừng 6 loài cây ngập mặn: Mấm trắng, Mấm biển, Đước đôi, Đưng, Bần trắng và Cóc trắng.

[3] Hoàng Công Đãng, 2000. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số nhân tố sinh thái đến sự sinh trưởng và sinh khối của Bần chua ở giai đoạn vườn ươm. Luận án tiến sỹ. Trường Đại học Lâm nghiệp.

[4] Hoàng Văn Thơi, 2014. Nghiên cứu trồng thử nghiệm một số loài cây ngập mặn trên nền cát, Đá, sỏi, vụn san hô ngập triều không thường xuyên tại các đảo vùng biển phía Nam. Báo cáo tổng kết đề tài. Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.

[5] Tổng cục Lâm nghiệp, 2016. Quyết định số 512/QĐ-TCLN-KH&HTQT, ngày 30/11/2016. Ban hành bộ tài liệu kỹ thuật cho dự án “Phục hồi và phát triển bền vững hệ sinh thái rừng ngập mặn ở Thái Bình”.