Khái niệm tranh chấp đất đai là gì? Có bao nhiêu loại tranh chấp đất đai 2026 thường gặp hiện nay?

Khái niệm tranh chấp đất đai là gì?

Tại khoản 47 Điều 3 Luật Đất đai 2024 có giải thích về tranh chấp đất đai như sau:

Điều 3. Giải thích từ ngữ

[...]

47. Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai.

48. Vùng giá trị là khu vực các thửa đất liền kề nhau, có cùng mục đích sử dụng và có các yếu tố tương đồng về vị trí, khả năng sinh lợi, điều kiện kết cấu hạ tầng và yếu tố khác ảnh hưởng đến giá đất.

[...]

Theo đó tranh chấp đất đai được hiểu là là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai

Theo quy định trên, tranh chấp đất đai có phạm vi rộng: là những tranh chấp về quyền và nghĩa vụ sử dụng đất, tranh chấp về các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực đất đai. Tuy nhiên, nếu chỉ căn cứ theo quy định trên sẽ rất khó trong việc áp dụng pháp luật, nhất là khi khởi kiện tranh chấp đất đai.

Theo đó, cần xác định tranh chấp đất đai với phạm vi hẹp hơn. Cụ thể tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP quy định cụ thể rằng:

Điều 3. Về chưa có đủ điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015

[...]

2. Đối với tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất mà chưa được hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp theo quy định tại Điều 202 Luật đất đai năm 2013 thì được xác định là chưa có đủ điều kiện khởi kiện quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

Đối với tranh chấp khác liên quan đến quyền sử dụng đất như: tranh chấp về giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, tranh chấp về thừa kế quyền sử dụng đất, chia tài sản chung của vợ chồng là quyền sử dụng đất,... thì thủ tục hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp không phải là điều kiện khởi kiện vụ án.

Theo đó có thể hiểu tranh chấp đất đai bao gồm:

- Tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất

Bản chất: xác định chủ thể có quyền sử dụng đất

- Tranh chấp khác liên quan đến quyền sử dụng đất

Không trực tiếp tranh chấp chủ thể QSDĐ, mà phát sinh từ:

+ Giao dịch về quyền sử dụng đất

+ Thừa kế quyền sử dụng đất

+ Chia tài sản chung là quyền sử dụng đất (vợ chồng, hộ gia đình…)

Khái niệm tranh chấp đất đai là gì? Có bao nhiêu loại tranh chấp đất đai 2026 thường gặp hiện nay? (Hình từ Internet)

Có bao nhiêu loại tranh chấp đất đai 2026 thường gặp hiện nay?

Dựa theo khái niệm tranh chấp đất đai, dưới đây là các trường hợp tranh chấp đất đai thường gặp hiện nay như sau:

[1] Tranh chấp về quyền sử dụng đất

- Tranh chấp về quyền sử dụng đất là tranh chấp giữa những người sử dụng với nhau về ranh giới giữa các vùng đất. Loại tranh chấp này thường do một bên tự ý thay đổi ranh giới hoặc hai bên không xác định được với nhau về ranh giới, một số trường hợp chiếm luôn diện tích đất của người khác.

- Tranh chấp đòi lại đất: đây là dạng tranh chấp đòi lại đất, đòi lại tài sản gắn liền với đất có nguồn gốc trước đây thuộc quyền sở hữu của họ hoặc người thân của họ.

[2] Tranh chấp về quyền, nghĩa vụ phát sinh trong quá trình sử dụng đất

Tranh chấp về quyền, nghĩa vụ phát sinh trong quá trình sử dụng đất mang bản chất là tranh chấp về hợp đồng dân sự. Tranh chấp này có thể là yêu cầu thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng, công nhận hiệu lực của hợp đồng, tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu…

Một loại tranh chấp khác cũng thuộc dạng này đó là tranh chấp về mục đích sử dụng đất.

[3] Tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất đất

- Tranh chấp quyền sử dụng đất khi vợ chồng ly hôn

- Tranh chấp về quyền thừa kế quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với quyền sử dụng đất

Thời hạn tổ chức hòa giải tranh chấp đất đai năm 2026 được quy định ra sao?

Theo điểm c khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024 quy định về hòa giải tranh chấp đất đai như sau:

Điều 235. Hòa giải tranh chấp đất đai

[...]

2. Trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai quy định tại Điều 236 của Luật này, các bên tranh chấp phải thực hiện hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp. Việc hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp được thực hiện như sau:

[...]

c) Việc hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân dân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp đất đai;

[...]

Như vậy, thời hạn tổ chức hòa giải tranh chấp đất đai tại cấp xã thực hiện trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp đất đai.