Thời hiệu khởi kiện tranh chấp đất đai là gì? Thời hiệu khởi kiện tranh chấp đất đai năm 2026 là bao lâu theo quy định mới nhất?

Thời hiệu khởi kiện tranh chấp đất đai là gì? Thời hiệu khởi kiện tranh chấp đất đai năm 2026 là bao lâu theo quy định mới nhất?

Thời hiệu khởi kiện tranh chấp đất đai

- Về khái niệm của thời hiệu khởi kiện: Theo Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định thời hiệu khởi kiện được thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Theo đó, tại khoản 3 Điều 150 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định thời hiệu khởi kiện là thời hạn mà chủ thể được quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Trường hợp thời hạn đó kết thúc thì mất quyền khởi kiện.

- Về khái niệm tranh chấp đất đai: Tại khoản 47 Điều 3 Luật Đất đai 2024 giải thích tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai.

Như vậy, từ các khái niệm trên, có thể hiểu thời hiệu khởi kiện tranh chấp đất đai là thời hạn mà chủ thể được quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự về tranh chấp đất đai để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm hại. Trong trường hợp thời hạn đó kết thúc thì mất quyền khởi kiện.

Thời hiệu khởi kiện tranh chấp đất đai năm 2026 là bao lâu theo quy định mới nhất:

Theo quy định tại Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định về các trường hợp không áp dụng thời hiệu khởi kiện như sau:

Điều 155. Không áp dụng thời hiệu khởi kiện

Thời hiệu khởi kiện không áp dụng trong trường hợp sau đây:

1. Yêu cầu bảo vệ quyền nhân thân không gắn với tài sản.

2. Yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.

3. Tranh chấp về quyền sử dụng đất theo quy định của Luật đất đai.

4. Trường hợp khác do luật quy định.

Theo đó tranh chấp về quyền sử dụng đất là một trong những trường hợp không áp dụng thời hiệu khởi kiện.

Tuy nhiên trong các trường hợp tranh chấp dân sự liên quan tới đất đai mà văn bản quy phạm pháp luật có quy định về thời hiệu khởi kiện thì áp dụng thời hiệu khởi kiện được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật đó.

Ví dụ như:

- Đối với tranh chấp dân sự phát sinh từ giao dịch dân sự liên quan tới hợp đồng như: hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất, hợp đồng thuê quyền sử dụng đất, hợp đồng thuê lại quyền sử dụng đất: Thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm (Căn cứ Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015).

- Đối với tranh chấp đất đai là di sản liên quan tới thừa kế theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 thì thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

+ Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

+ Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 3 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

Thời hiệu khởi kiện tranh chấp đất đai là gì? Thời hiệu khởi kiện tranh chấp đất đai năm 2026 là bao lâu theo quy định mới nhất? (Hình từ Internet)

Các loại tranh chấp đất đai 2026 thường gặp hiện nay?

Dựa theo khái niệm tranh chấp đất đai, dưới đây là các trường hợp tranh chấp đất đai thường gặp hiện nay như sau:

[1] Tranh chấp về quyền sử dụng đất

- Tranh chấp về quyền sử dụng đất là tranh chấp giữa những người sử dụng với nhau về ranh giới giữa các vùng đất. Loại tranh chấp này thường do một bên tự ý thay đổi ranh giới hoặc hai bên không xác định được với nhau về ranh giới, một số trường hợp chiếm luôn diện tích đất của người khác.

- Tranh chấp đòi lại đất: đây là dạng tranh chấp đòi lại đất, đòi lại tài sản gắn liền với đất có nguồn gốc trước đây thuộc quyền sở hữu của họ hoặc người thân của họ.

[2] Tranh chấp về quyền, nghĩa vụ phát sinh trong quá trình sử dụng đất

Tranh chấp về quyền, nghĩa vụ phát sinh trong quá trình sử dụng đất mang bản chất là tranh chấp về hợp đồng dân sự. Tranh chấp này có thể là yêu cầu thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng, công nhận hiệu lực của hợp đồng, tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu…

Một loại tranh chấp khác cũng thuộc dạng này đó là tranh chấp về mục đích sử dụng đất.

[3] Tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất

- Tranh chấp quyền sử dụng đất khi vợ chồng ly hôn

- Tranh chấp về quyền thừa kế quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với quyền sử dụng đất

05 phương thức hòa giải tranh chấp đất đai 2026?

Theo đó, tại khoản 1 và khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024 có quy định Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải, hòa giải ở cơ sở theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở, hòa giải theo quy định của pháp luật về hòa giải thương mại hoặc cơ chế hòa giải khác theo quy định của pháp luật.

Trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai quy định tại Điều 236 Luật Đất đai 2024, các bên tranh chấp phải thực hiện hòa giải tại UBND xã nơi có đất tranh chấp.

Như vậy, theo các quy định nêu trên, các bên có thể thực hiện hòa giải tranh chấp đất đai thông qua các phương thức hòa giải như sau:

(1) Tự hòa giải;

(2) Hòa giải tại cơ sở theo quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở;

(3) Hòa giải theo quy định của pháp luật về hòa giải thương mại;

(4) Cơ chế hòa giải khác theo quy định của pháp luật.

(5) Hòa giải tại UBND xã nơi có đất tranh chấp.

Lưu ý: Nhà nước khuyến khích hòa giải theo các phương thức quy định tại (1), (2), (3) và (4). Đối với phương thức hòa giải nêu tại (5) thì là bắt buộc.