THUẾ - KẾ TOÁN

Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Chuyên viên pháp lý Trúc Anh

16:57 11/12/25

Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Bảng so sánh Thông tư 99/2025/TT-BTC và Thông tư 200/2014/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp.

>> Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh cập nhật ngày 09/12/2025

>> Tải về dự thảo Luật sửa đổi bổ sung Luật Thuế giá trị gia tăng thông qua ngày 11/12/2025

Bài viết này PHÁP LUẬT DOANH NGHIỆP sẽ cung cấp đến quý khách hàng nội dung "Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả theo Thông tư 99/2025/TT-BTC" chi tiết tại bài viết bên dưới:

1. Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Thông tư 99/2025/TT-BTC được Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

Theo đó, tại Phần B Phụ lục II ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định về Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả, cụ thể như sau:

(i) Nội dung các khoản nợ phải trả bao gồm: Phải trả cho người bán; Phải trả cổ tức, lợi nhuận; Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước; Phải trả NLĐ; Chi phí phải trả; Phải trả nội bộ; Phải trả, phải nộp khác; Vay và nợ thuê tài chính; Trái phiếu phát hành; Nhận ký quỹ, ký cược; Thuế thu nhập hoãn lại phải trả; Dự phòng phải trả; Quỹ khen thưởng, phúc lợi; Quỹ phát triển khoa học và công nghệ; Quỹ bình ổn giá.

Các khoản nợ phải trả phải được theo dõi chi tiết theo từng đối tượng, kỳ hạn phải trả, loại nguyên tệ phải trả và các yếu tố khác theo nhu cầu quản lý của doanh nghiệp.

(ii) Việc phân loại các khoản nợ phải trả được thực hiện theo nguyên tắc:

- Phải trả cho người bán là các khoản phải trả mang tính chất thương mại phát sinh từ giao dịch mua hàng hóa dịch vụ, tài sản của nhà cung cấp hoặc người bán (là đơn vị độc lập với người mua). Khoản phải trả người bán bao gồm cả các khoản phải trả giữa công ty mẹ và công ty con, công ty liên doanh, liên kết, khoản phải trả khi nhập khẩu thông qua người nhận ủy thác (trong giao dịch nhập khẩu ủy thác).

- Phải trả cổ tức, lợi nhuận bao gồm các khoản cổ tức, lợi nhuận doanh nghiệp trả cho chủ sở hữu của doanh nghiệp (thành viên công ty TNHH, cổ đông,...).

- Phải trả nội bộ bao gồm các khoản phải trả giữa trụ sở chính và các đơn vị trực thuộc hoặc giữa các đơn vị trực thuộc với nhau.

- Phải trả khác bao gồm các khoản phải trả không có tính thương mại, không liên quan đến giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ:

+ Các khoản phải trả liên quan đến chi phí tài chính, ví dụ như: khoản phải trả về lãi vay, về chi phí hoạt động đầu tư tài chính,...;

+ Các khoản phải trả do bên thứ ba chi hộ; Các khoản tiền bên nhận ủy thác nhận của các bên giao ủy thác để thanh toán theo chỉ định trong giao dịch ủy thác xuất nhập khẩu.

+ Các khoản phải trả do mượn tài sản phi tiền tệ, phải trả về bồi thường, tiền phạt, tài sản thừa chờ giải quyết, phải trả về các khoản BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ,...

(iii) Tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, doanh nghiệp căn cứ kỳ hạn còn lại của các khoản phải trả để phân loại là dài hạn hoặc ngắn hạn theo nguyên tắc phân loại nợ phải trả quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC.

(iv) Khi có các bằng chứng cho thấy một khoản tổn thất có khả năng chắc chắn xảy ra thì doanh nghiệp phải ghi nhận ngay một khoản phải trả theo nguyên tắc thận trọng.

(v) Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả bằng ngoại tệ:

- Doanh nghiệp phải theo dõi chi tiết các khoản nợ phải trả theo nguyên tệ. Khi phát sinh các giao dịch liên quan đến các khoản nợ phải trả bằng ngoại tệ thì doanh nghiệp phải quy đổi ra đơn vị tiền tệ trong kế toán theo nguyên tắc:

+ Bên Có các tài khoản nợ phải trả áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế.

+ Bên Nợ các tài khoản nợ phải trả áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá ghi sổ.

+ Trường hợp các khoản nợ phải trả có phát sinh giao dịch trả trước tiền thì bên Nợ tài khoản nợ phải trả áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm trả trước tiền và khi nhận được hàng hóa dịch vụ,... thì bên Có các tài khoản nợ phải trả tương ứng với các khoản ngoại tệ đã trả trước được áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm trả tiền trước.

- Tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán, doanh nghiệp phải đánh giá lại số dư của các khoản nợ phải trả là khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ theo tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch.

- Việc xác định tỷ giá giao dịch thực tế, tỷ giá ghi sổ và các giao dịch phát sinh, việc đánh giá lại các khoản nợ phải trả bằng ngoại tệ được hướng dẫn tại Tài khoản 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái.

Trên đây là nội dung “Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả theo Thông tư 99/2025/TT-BTC”.

>>TẢI VỀ<< File word phụ lục Thông tư 99/2025/TT-BTC (Phụ lục II) về Hệ thống tài khoản kế toán

Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

(Ảnh minh họa – Nguồn từ Internet)

2. Bảng so sánh Thông tư 99/2025/TT-BTC và Thông tư 200/2014/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp

XEM CHI TIẾT: >>> Bảng so sánh Thông tư 99/2025/TT-BTC và Thông tư 200/2014/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp

3. Công tác quản trị và kiểm soát nội bộ về kế toán doanh nghiệp

Căn cứ Điều 3 Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định công tác quản trị và kiểm soát nội bộ như sau:

Điều 3. Công tác quản trị và kiểm soát nội bộ

1. Việc tạo lập, thực hiện, quản lý và kiểm soát các giao dịch kinh tế phát sinh của doanh nghiệp phải tuân thủ quy định của pháp luật, cơ chế chính sách có liên quan.

2. Doanh nghiệp có trách nhiệm tự xây dựng quy chế quản trị nội bộ (hoặc các tài liệu tương đương) và tổ chức kiểm soát nội bộ nhằm phân định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bộ phận và cá nhân có liên quan đến việc tạo lập, thực hiện, quản lý và kiểm soát các giao dịch kinh tế phát sinh tại doanh nghiệp, đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật doanh nghiệp và pháp luật có liên quan.

- Nội dung nêu trên là phần giải đáp, tư vấn của chúng tôi dành cho khách hàng của Pháp luật doanh nghiệp. Nếu quý khách còn vướng mắc, vui lòng gửi về Email [email protected].

- Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo;

- Điều khoản được áp dụng có thể đã hết hiệu lực tại thời điểm bạn đang đọc.