Tuyển tập bản án khiếu kiện quyết định hành chính về thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư

Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư nào?

Tại Điều 79 Luật Đất đai 2024 có quy định, Nhà nước thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng nhằm phát huy nguồn lực đất đai, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội theo hướng hiện đại, thực hiện chính sách an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và bảo tồn di sản văn hóa trong trường hợp sau đây:

(1) Xây dựng công trình giao thông

(2) Xây dựng công trình thủy lợi;

(3) Xây dựng công trình cấp nước, thoát nước;

(4) Xây dựng công trình xử lý chất thải;

(5) Xây dựng công trình năng lượng, chiếu sáng công cộng;

(6) Xây dựng công trình dầu khí;

(7) Xây dựng công trình hạ tầng bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin;

(8) Xây dựng chợ dân sinh, chợ đầu mối;

(9) Xây dựng công trình tín ngưỡng;

(10) Xây dựng công trình tôn giáo;

(11) Xây dựng khu vui chơi, giải trí công cộng, sinh hoạt cộng đồng;

(12) Xây dựng trụ sở cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội và tổ chức khác thành lập theo quy định của pháp luật được Nhà nước giao nhiệm vụ, hỗ trợ kinh phí hoạt động thường xuyên;

(13) Xây dựng trụ sở hoặc văn phòng đại diện của các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội;

(14) Xây dựng cơ sở văn hóa, di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh;

(15) Xây dựng cơ sở y tế, cơ sở dịch vụ xã hội được Nhà nước thành lập hoặc cho phép hoạt động;

(16) Xây dựng cơ sở giáo dục, đào tạo được Nhà nước thành lập hoặc cho phép hoạt động;

(17) Xây dựng cơ sở thể dục, thể thao do Nhà nước thành lập hoặc cho phép hoạt động;

(18) Xây dựng cơ sở khoa học và công nghệ do Nhà nước thành lập hoặc cho phép hoạt động;

(19) Xây dựng cơ sở ngoại giao;

(20) Xây dựng công trình sự nghiệp về xử lý môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học, khí tượng, thủy văn, đăng kiểm, kiểm dịch động vật, thực vật;

(21) Thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân, trừ trường hợp thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất; dự án đầu tư xây dựng nhà ở công vụ; dự án đầu tư cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, trừ trường hợp chủ sở hữu nhà chung cư thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho chủ đầu tư để thực hiện dự án đầu tư cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư theo quy định của Luật Nhà ở; dự án tái định cư;

(22) Thực hiện dự án khu công nghiệp, cụm công nghiệp; khu công nghệ cao; khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; khu công nghệ thông tin tập trung; khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao; khu phi thuế quan trong khu kinh tế;

(23) Thực hiện dự án khu sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tập trung có quy mô lớn, tập trung đồng bộ về kết cấu hạ tầng dùng chung từ khâu sản xuất đến chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản phục vụ trên phạm vi liên huyện, liên tỉnh hoặc liên vùng; dự án trồng, bảo tồn gen cây thuốc để phát triển dược liệu y học cổ truyền;

(24)Thực hiện hoạt động lấn biển;

(25) Hoạt động khai thác khoáng sản đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép, kể cả hạng mục công trình phục vụ cho việc khai thác, chế biến khoáng sản gắn với khu vực khai thác và hành lang bảo vệ an toàn cho việc khai thác mà phải thu hồi đất;

(26) Dự án vùng phụ cận các điểm kết nối giao thông và các tuyến giao thông có tiềm năng phát triển;

(27) Thực hiện dự án đầu tư xây dựng khu đô thị có công năng phục vụ hỗn hợp, đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội với nhà ở theo quy định của pháp luật về xây dựng để xây dựng mới hoặc cải tạo, chỉnh trang đô thị; dự án khu dân cư nông thôn;

(28) Nghĩa trang, nhà tang lễ, cơ sở hỏa táng, cơ sở lưu giữ tro cốt;

(29) Thực hiện dự án bố trí đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số để thực hiện chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số theo quy định của Luật này;

(30) Xây dựng công trình trên mặt đất phục vụ cho việc vận hành, khai thác, sử dụng công trình ngầm;

(31) Thực hiện dự án đã được Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, quyết định chủ trương đầu tư theo quy định của pháp luật;

Trường hợp thu hồi đất để thực hiện dự án, công trình vì lợi ích quốc gia, công cộng không thuộc các trường hợp trên thì Quốc hội sửa đổi, bổ sung các trường hợp thu hồi đất theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Tuyển tập bản án khiếu kiện quyết định hành chính về thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư (Hình từ Internet)

Tuyển tập bản án khiếu kiện quyết định hành chính về thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư

Dưới đây là tuyển tập bản án khiếu kiện quyết định hành chính về thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư:

(1) Bản án về khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai số 585/2024/HC-PT

- Cấp xét xử: Phúc thẩm

- Tòa án xét xử: Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội

- Tóm tắt bản án: Nguyên đơn bà Nguyễn Thị Thu H (Hải Phòng) quản lý gần 77 m² đất ở theo biên bản đo vẽ năm 2001, thu hồi một phần dự án đường, đủ điều kiện được bồi thường đầy đủ. Tuy nhiên, UBND quận N chỉ thu hồi và bồi thường 58,64 m², lập quyết định xử phạt vi phạm và cưỡng chế trên diện tích hành lang thủy lợi, đường bộ. Tòa sơ thẩm bác bỏ toàn bộ yêu cầu của bà H, bao gồm khiếu kiện các quyết định hành chính liên quan đến thu hồi, bồi thường, xử phạt và cưỡng chế ngày 7–23 11/2022. Phúc thẩm (TAND Cấp cao tại Hà Nội, ngày 24/10/2024) xác định các quyết định của UBND quận N về xử phạt vi phạm lấn chiếm hành lang và cưỡng chế là đúng theo thẩm quyền và trình tự, phù hợp quy định Pháp luật. Việc thu hồi 58,64 m² đất của bà H là đúng, không có cơ sở cho yêu cầu bồi thường hoặc hủy bỏ các quyết định hành chính.

(2) Bản án về kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai số 128/2025/HC-PT

- Cấp xét xử:Phúc thẩm

- Tòa án xét xử: Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng

- Tóm tắt bản án: Ông Đặng Ngọc K và bà Nguyễn Thị G là chủ sử dụng thửa đất 4.339,7 m² (đất trồng cây lâu năm) tại thị xã B, Đắk Lắk. Ngày 19/12/2023, UBND thị xã B thu hồi 3.370 m² để thực hiện dự án bệnh viện, đồng thời phê duyệt phương án bồi thường tổng cộng 2.172.501.000 đồng, trong đó bao gồm 604.721.000 đồng bồi thường cho cây trồng. Ông K đồng ý giao đất nhưng cho rằng mức bồi thường cây trồng thấp, yêu cầu bồi thường thêm 1.327.179.000 đồng. Tại phiên sơ thẩm ngày 24/7/2024, TAND tỉnh Đắk Lắk bác toàn bộ yêu cầu của ông K. Ông K kháng cáo lên TAND cấp cao tại Đà Nẵng. Tại phiên phúc thẩm ngày 13/2/2025, hội đồng xét xử xác định: UBND thị xã B đã thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự và căn cứ pháp luật khi quyết định thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường; việc ông K yêu cầu bồi thường thêm cây trồng không có cơ sở.

(3) Bản án về khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai số 561/2024/HC-PT

- Cấp xét xử:Phúc thẩm

- Tòa án xét xử: Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội

- Tóm tắt bản án: Ông Bà Trần Thị N (1935) và chồng có Giấy chứng nhận 1.210 m² đất (200 m² đất ở, 1.010 m² đất vườn) cấp năm 1995. Năm 2014, bà N tặng cho các con hai phần thửa đất với tổng diện tích 1.210 m², được cấp sổ đỏ mới. Tuy nhiên, UBND thành phố S sau khi thu hồi phục vụ dự án giao thông đã phê duyệt phương án bồi thường với chỉ 450 m² là đất ở, còn 964,5 m² được xác định là đất trồng cây lâu năm, dẫn đến bồi thường thấp. Bà N kiện hủy phần quyết định phân loại đất, đề nghị tính cả 964,5 m² là đất ở, được bồi thường và hỗ trợ tái định cư theo hạn mức đất ở. Tòa sơ thẩm Thanh Hóa chấp nhận, hủy phần quyết định phân loại 964,5 m² và buộc UBND thành phố S cấp bổ sung đất ở tối thiểu để đúng hạn mức 1.000 m². UBND thành phố kháng cáo toàn bộ. Tòa cấp cao tại Hà Nội ngày 30/9/2024 xác nhận cấp sơ thẩm đúng khi đánh giá đúng căn cứ pháp luật, trong đó xác định rõ nguồn gốc đất từ trước năm 1980, hạn mức đất ở nông thôn áp dụng đúng. Do vậy, bác toàn bộ kháng cáo của UBND thành phố, giữ nguyên bản án sơ thẩm, buộc UBND bổ sung diện tích đất ở và hỗ trợ tái định cư, đồng thời UBND thành phố chịu án phí phúc thẩm.