Người mẹ vứt bỏ con ngay sau khi sinh có bị coi là phạm tội giết người không?

Vứt bỏ con sau khi sinh bị xử lý thế nào? Người mẹ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự không?

Theo quy định của Bộ luật Hình sự thì hành vi vứt bỏ con ngay sau khi sinh có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt là làm chết trẻ sơ sinh. Cụ thể tại Điều 124 Bộ luật hình sự 2015 quy định về "Tội giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ" như sau:

Điều 124. Tội giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ

1. Người mẹ nào do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà giết con do mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Người mẹ nào do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà vứt bỏ con do mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Theo đó, tội danh này chỉ áp dụng khi người mẹ trực tiếp giết hoặc vứt bỏ đứa trẻ ngay sau khi sinh, do trạng thái tinh thần bị tác động nghiêm trọng như lo sợ, hoảng loạn, thiếu hiểu biết, bị áp lực từ định kiến xã hội, hoặc ảnh hưởng bởi tư tưởng lạc hậu. Tội phạm này được thực hiện do lỗi cố ý khi thực hiện hành vi giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ, người mẹ nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội và có thể làm đứa trẻ chết tuy nhiên vẫn thực hiện và mong muốn hậu quả xảy ra.

Như vậy, người mẹ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu việc vứt bỏ dẫn đến cái chết của đứa trẻ, ngay cả khi không có mục đích tước đoạt mạng sống. Tuy nhiên, mức hình phạt trong những trường hợp này thường nhẹ hơn so với tội giết người thông thường, do pháp luật xem xét đến yếu tố nhân đạo, mức độ nhận thức và tâm lý của người mẹ sau sinh.

Ngoài ra, hành vi vứt bỏ con mới đẻ nhưng đứa trẻ không chết thì có thể bị phạt vi phạm hành chính theo quy định tại khoản 2 Điều 21 Nghị định 130/2021/NĐ-CP về vi phạm quy định chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em như sau:

Điều 21. Vi phạm quy định về chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em

...

2. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em có hành vi cố ý bỏ rơi trẻ em. 

...

Như vậy, người mẹ có hành vi vứt bỏ con mới đẻ nhưng đứa trẻ không chết thì có thể bị phạt vi phạm hành chính từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng.

Người mẹ vứt bỏ con ngay sau khi sinh có bị coi là phạm tội giết người không? (Hình từ Internet)

Người mẹ vứt bỏ con ngay sau khi sinh có bị coi là phạm tội giết người không? Thực tiễn xét xử vụ án về tội vứt bỏ con mới đẻ

Tham khảo Bản án 04/2021/HS-ST ngày 29/01/2021 của Tòa án nhân dân huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình xét xử với nội dung như sau:

Tóm tắt nội dung vụ án:

Phạm Thị H có chồng là anh Nguyễn Đức B và ba người con chung, sau khi sinh con út vào năm 2018 thì H và anh B không muốn sinh thêm con nữa nên 2 vợ chồng đã sống ly thân.

Do thiếu thốn tình cảm nên khoảng tháng 9/2019, H có quen biết anh Vũ Thanh T; 2 người nảy sinh tình cảm yêu đương và quan hệ bất chính dẫn đến có thai ngoài ý muốn. Tháng 3/2020, khi H phát hiện có thai thì bào thai đã lớn nên không phá bỏ; tuy nhiên do lo sợ sự kỳ thị và ảnh hưởng đến gia đình, H giấu kín chuyện mang thai, không nói với chồng, người thân hay anh T, và dùng quần áo rộng để che giấu bụng bầu.

Đến khoảng 20 giờ 30 phút ngày 25/7/2020, H thấy đau bụng và biết sắp sinh, lúc này trong nhà có H, mẹ chồng H là bà Nguyễn Thị N và các con của H; H đã gửi cháu B nhờ bà N trông hộ ở trong phòng ngủ, còn H đi xuống nhà vệ sinh của gia đình và sinh con một mình. Sau khi sinh xong, H bế cháu bé và tự mình dùng tay cấu dây nhau thai, chỉ để lại 1 đoạn dài khoảng 20cm bám trên cuống rốn, cháu bé hoàn toàn khỏe mạnh, khóc to. H ngồi nghỉ khoảng 5 phút ở nhà vệ sinh, cháu bé không khóc nữa thì H bế cháu bé vừa sinh trong trạng thái không mặc quần áo, đi từ nhà vệ sinh theo lối bờ ao sau nhà đến vứt bỏ tại bãi đất trồng rau muống cách chuồng gà gia đình khoảng 2m, giáp mé bờ sông, mục đích để nếu người đi đánh cá đêm hoặc làm đồng sớm sẽ phát hiện được và mang cháu về nuôi. Sau đó, H theo lối cũ đi vào nhà vệ sinh rửa, dọn sạch các dấu vết sinh đẻ rồi lên nhà đi ngủ.

Đến khoảng 11 giờ ngày 26/7/2020, ông Nguyễn Đức C là bố chồng H đi ra bờ ao gần chuồng gà của gia đình thì nghe thấy tiếng trẻ con khóc, ông C đi tìm thì phát hiện 1 cháu bé gái mới sinh trong trạng thái không mặc quần áo, toàn thân dính đất và đang nằm khóc tại bãi đất trồng rau muống mé bờ sông. Sau đó, gia đình đưa cháu bé đến trạm y tế xã Đ, cháu bé được các y tá vệ sinh và sơ cứu ban đầu, cho ăn sữa nhưng do thể trạng cơ thể yếu, cháu bé không ăn uống được nên đã được chuyển lên Bệnh viên Nhi tỉnh Thái Bình để cấp cứu và điều trị. Đến 0 giờ 35 phút ngày 14/8/2020, cháu bé chết tại Bệnh viện Nhi tỉnh Thái Bình.

Tòa án cấp sơ thẩm nhận định:

Hành vi phạm tội của bị cáo Phạm Thị H là nguy hiểm cho xã hội, bởi lẽ: Đã xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng của trẻ em cần được pháp luật bảo vệ. Ảnh hưởng đến đạo đức, thuần phong mỹ tục xã hội, gây phẫn nộ trong quần chúng nhân dân. Do vậy Viện kiểm sát nhân dân huyện Đông Hưng truy tố bị cáo Phạm Thị H đã phạm vào tội:“Vứt bỏ con mới đẻ” quy định tại khoản 2 Điều 124 Bộ luật hình sự 2015.

Vì vậy, cần áp dụng mức hình phạt tù giam như đề nghị của vị đại diện Việm kiểm sát nhân huyện Đông Hưng để cách ly bị cáo ra khỏi đời sống xã hội một thời gian nhất định mới có tác dụng giáo dục và phòng ngừa tội phạm chung.

Về tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: Bị cáo Phạm Thị H không phải chịu tình tiết tăng nặng quy định tại khoản 1 Điều 52 Bộ luật hình sự 2015.

Về các tình tiết giảm nhẹ: Quá trình điều tra và tại phiên tòa bị cáo thành khẩn khai báo toàn bộ hành vi phạm tội của bản thân; Bị cáo phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng nên được áp dụng tình tiết giảm nhẹ quy định tại điểm i, s khoản 1 Điều 51 Bộ luật hình sự 2015.

Tòa án cấp sơ thẩm quyết định: Bị cáo Phạm Thị H phạm tội: “Vứt bỏ con mới đẻ”. Xử phạt bị cáo Phạm Thị H 09 (chín) tháng tù giam, thời hạn tù tính từ ngày chấp hành hình phạt tù.

Bình luận bản án:

Trong bản án sơ thẩm, bị cáo Phạm Thị H phạm tội: “Vứt bỏ con mới đẻ” theo quy định tại khoản 2 Điều 124 Bộ luật hình sự 2015. Cụ thể:

Điều 124. Tội giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ

1. Người mẹ nào do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà giết con do mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Người mẹ nào do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà vứt bỏ con do mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

...

Theo đó, hành vi giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ xâm phạm nghiêm trọng đến tính mạng con người, trong đó nạn nhân phải là đứa trẻ do chính người mẹ sinh ra trong vòng 07 ngày và có cùng huyết thống. Hành vi này thường xảy ra khi người mẹ bị ảnh hưởng nặng nề bởi tư tưởng lạc hậu, trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt hoặc trong trạng thái tâm sinh lý không ổn định sau sinh. Theo hướng dẫn tại Nghị quyết 04/1986/NQ-HĐTP, thời gian 07 ngày sau khi sinh được coi là khoảng thời gian người mẹ còn trong trạng thái đặc biệt về tâm sinh lý do tác động của việc sinh nở.

Tội giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ là tội phạm ít nghiêm trọng, có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật Hình sự hiện hành quy định đối với tội danh trên là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm. Theo quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành thì người phạm tội này sẽ bị phạt với mức hình phạt thấp nhất trong nhóm các tội xâm phạm đến tính mạng. Cụ thể, tội phạm giết con do mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi, thì bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm và vứt bỏ con do mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Như vậy, Tòa án cấp sơ thẩm huyện Đông Hưng đã cân nhắc đầy đủ các yếu tố khách quan, chủ quan trong vụ án, bao gồm hoàn cảnh phạm tội, trạng thái tâm lý của bị cáo Phạm Thị H sau sinh, cũng như hậu quả xảy ra. Việc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự là phù hợp với quy định của pháp luật. Mức hình phạt được tuyên là có cơ sở, đảm bảo tính nhân đạo nhưng vẫn đủ sức răn đe và phòng ngừa chung đối với tội phạm này.