Hành vi sử dụng bình xịt hơi cay để chiếm đoạt tài sản thì bị truy cứu hình sự với tội cướp tài sản hay cướp giật tài sản?

Các tội liên quan chiếm đoạt tài sản thường gặp

Theo Bộ Luật hình sự 2015 thì hành vi chiếm đoạt tài sản sẽ cấu thành các tội xâm phạm sở hữu cơ bản sau:

- Tội cướp tài sản (Điều 168): Dùng vũ lực, đe dọa ngay tức khắc để chiếm đoạt tài sản.

- Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản (Điều 169): Hành vi bắt cóc người khác làm con tin để ép buộc người khác giao tài sản

- Tội cưỡng đoạt tài sản (Điều 170): Dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc các thủ đoạn khác để ép buộc người khác giao tài sản.

- Tội cướp giật tài sản (Điều 171): Nhanh chóng chiếm đoạt tài sản một cách công khai, thường bằng cách giật lấy tài sản.

- Tội công nhiên chiếm đoạt tài sản (Điều 172): Hành vi công khai chiếm đoạt tài sản của người khác mà không dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực.

- Tội trộm cắp tài sản (Điều 173): Bí mật chiếm đoạt tài sản mà người khác đang quản lý.

- Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174): Dùng thủ đoạn gian dối để làm người khác tin tưởng và giao tài sản cho mình.

- Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175): Lợi dụng tín nhiệm, nhận được tài sản hợp pháp rồi dùng các thủ đoạn gian dối hoặc không trả lại tài sản như đã cam kết.

- Tội chiếm giữ trái phép tài sản (Điều 176): Hành vi cố tình chiếm giữ tài sản của người khác khi đã có yêu cầu trả lại hợp pháp.

Phân biệt tội phạm cướp tài sản và cướp giật tài sản

Đối với hành vi có dùng bình xịt hơi cay để chiếm đoạt tài sản thì có thể xem xét truy cứu với hai tội sau tùy hành vi cụ thể trong quá trình thực hiện hành vi phạm tội như sau:

Tội cướp tài sản theo Điều 168 Bộ Luật hình sự 2015

Nếu hành vi sử dụng bình xịt hơi cay để chiếm đoạt tài sản cấu thành đủ 4 yếu tố cấu thành tội phạm của tội cướp tài sản sau thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự với tội cướp tài sản:

(1) Dấu hiệu nhận diện:

- Sử dụng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc, hoặc thủ đoạn khác để chiếm đoạt tài sản.

- Làm cho nạn nhân không thể chống cự hoặc buộc phải giao tài sản.

(2) Cấu thành tội phạm:

- Khách thể: Xâm phạm quyền sở hữu tài sản.

- Mặt khách quan: Hành vi sử dụng bình xịt hơi cay nhằm tấn công hoặc đe dọa tấn công làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được nhằm chiếm đoạt tài sản.

- Mặt chủ quan: Người phạm tội có lỗi cố ý trực tiếp, với mục đích chiếm đoạt tài sản.

- Chủ thể: Cá nhân có năng lực trách nhiệm hình sự, cụ thể:

+ Cá nhân từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng với hành vi cướp tài sản;

+ Cá nhân từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự với tội cướp tài sản với mọi mức độ nghiêm trọng.

Tội cướp giật tài sản theo Điều 171 Bộ Luật hình sự 2015

Tương tự xét đến việc truy cứu trách nhiệm với tội cướp giật tài sản cần xác định những yếu tố sau:

(1) Dấu hiệu nhận diện

- Hành vi chiếm đoạt tài sản một cách công khai và nhanh chóng. 

- Người phạm tội đã giật được tài sản và sử dụng bình xịt hơi cay khi bị truy đuổi để giữ tài sản hoặc tẩu thoát.

(2) Cấu thành tội phạm:

- Khách thể: Xâm phạm quyền sở hữu tài sản.

- Mặt khách quan: Hành vi chiếm đoạt tài sản một cách công khai và nhanh chóng. Trong trường hợp này, người phạm tội đã giật được tài sản và sử dụng bình xịt hơi cay khi bị truy đuổi để giữ tài sản hoặc tẩu thoát.

- Mặt chủ quan: Người phạm tội có lỗi cố ý trực tiếp, với mục đích chiếm đoạt tài sản.

- Chủ thể: Cá nhân có năng lực trách nhiệm hình sự, cụ thể:

+ Cá nhân từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng với hành vi cướp tài sản;

+ Cá nhân từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự với tội cướp tài sản với mọi mức độ nghiêm trọng.

Theo đó về việc xác định hành vi sử dụng bình xịt hơi cay khi chiếm đoạt tài sản thì cần làm rõ hành vi cụ thể của người thực hiện hành vi phạm tội, nếu việc sử dụng bình xịt hơi cay nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản thì xét vào tội cướp tài sản, nếu hành vi sử dụng bình xịt hơi cay để ngăn chặn người khác truy đuổi sau khi đã giật được tài sản thì phải xét vào tội cướp giật tài sản.

Xem thêm:

Tuyển tập bản án về tội cướp tài sản

Tuyển tập bản án về tội cướp giật tài sản