QCVN 01
- 165 : 2014/BNNPTNT
QUY
CHUẨN KỸ THUẬT QUỐC GIA VỀ QUY TRÌNH GIÁM ĐỊNH CỎ MA KÝ SINH THUỘC CHI STRIGA
LÀ DỊCH HẠI KIỂM DỊCH THỰC VẬT CỦA VIỆT NAM
National
technical regulation on Procedure for identification of Witchweeds (Striga
genus) - Plant quarantine pests of Vietnam
Lời nói đầu
QCVN 01 - 165 : 2014/BNNPTNT do Trung tâm
Kiểm dịch thực vật biên soạn, Cục Bảo vệ thực vật trình duyệt, Bộ Nông nghiệp
& PTNT ban hành tại Thông tư số 16/TT-BNNPTNT ngày 05 tháng 6 năm 2014.
QUY CHUẨN KỸ
THUẬT QUỐC GIA VỀ QUY TRÌNH GIÁM ĐỊNH CỎ MA KÝ SINH THUỘC CHI STRIGA
LÀ DỊCH HẠI KIỂM DỊCH THỰC VẬT CỦA VIỆT NAM
National
technical regulation on Procedure for identification of Witchweeds (Striga
genus) - Plant quarantine pests of Vietnam
I. QUY ĐỊNH CHUNG
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Quy chuẩn này áp dụng thống nhất trên
phạm vi toàn quốc cho việc giám định các loài cỏ ma ký sinh thuộc chi Striga là dịch hại
kiểm dịch thực vật nhóm I và nhóm II của Việt Nam.
1.2. Đối tượng áp
dụng
Quy chuẩn này áp dụng đối với mọi tổ
chức, cá nhân của Việt Nam hoặc nước ngoài có hoạt động liên quan đến lĩnh vực
bảo vệ và kiểm dịch thực vật (KDTV) tại Việt Nam thực hiện giám định cỏ ma ký
sinh thuộc chi Striga là dịch
hại KDTV nhóm I và nhóm II
thuộc Danh mục dịch hại KDTV của Việt Nam.
1.3. Giải thích từ ngữ
Những thuật ngữ trong quy chuẩn này
được hiểu như sau:
1.3.1. Dịch hại kiểm dịch
thực vật (plant quarantine pest)
Loài sinh vật gây hại có nguy cơ gây
tác hại nghiêm trọng tài nguyên thực vật trong một vùng, mà ở đó loài sinh vật
này chưa có mặt hoặc có mặt với phân bố hẹp và được kiểm soát chính thức.
1.3.2. Cỏ dại (weed)
Là những thực vật mọc lẫn với cây
trồng, ngoài ý muốn của con người, tranh chấp nước, ánh sáng và các chất dinh
dưỡng của cây trồng, ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển của cây, làm xấu đất, tăng chi phí sản xuất.
Ngoài ra cỏ dại còn là ký chủ của nhiều côn trùng và bệnh gây hại cho cây
trồng.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Là những thực vật sống phụ thuộc một
phần hoặc hoàn toàn vào những thực vật khác.
1.3.4. Thực vật bán ký sinh
(semi- parasitic plant)
Là những thực vật chỉ sống ký sinh một
phần, có quá trình quang hợp và có khả năng tự tổng
hợp chất diệp lục.
1.3.5. Ký chủ (host)
Là những thực vật cung cấp một phần
hay toàn bộ chất dinh dưỡng đảm bảo sự tồn tại, sinh trưởng, phát triển của
thực vật ký sinh.
1.3.6. Mẫu (sample)
Là khối lượng thực vật, sản phẩm thực
vật, tàn dư của sản phẩm thực vật hoặc đất được lấy ra theo một qui tắc nhất
định.
1.3.7. Tiêu bản (specimen)
Là mẫu vật điển hình tiêu
biểu của dịch hại được xử lý để dùng cho việc định loại, nghiên cứu,
giảng dạy, phổ biến kỹ thuật và trưng bày thành các bộ sưu tập.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
2.1. Phương pháp thu thập
và bảo quản mẫu
2.1.1. Thu thập mẫu
- Đối với hàng hóa
xuất, nhập khẩu, quá cảnh hoặc vận
chuyển, bảo quản trong nước: Tiến hành lấy mẫu theo tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4731:891 "Kiểm
dịch thực vật -
phương
pháp lấy mẫu", quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-21:2010/BNNPTNT1
"Phương pháp
kiểm tra củ, quả xuất nhập khẩu và quá cảnh", QCVN 01-22:2010/BNNPTNT1
"Phương pháp kiểm tra cây xuất nhập khẩu và quá cảnh", QCVN
01-23:2010/BNNPTN1 "Phương
pháp kiểm tra
các loại hạt xuất nhập khẩu và quá cảnh".
- Đối với cây trồng ngoài đồng ruộng: Lấy mẫu
trên những cây trồng là ký chủ của các loài cỏ ma theo phương pháp của Quy
chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-38/2010/BNNPTNT1 "Phương
pháp điều tra phát hiện dịch hại cây trồng".
2.1.2. Bảo quản mẫu giám
định
Mẫu giám định được bảo quản như sau:
- Tiêu bản ngâm: mẫu vật sau khi thu hái được
ngâm trong dung dịch ngâm mẫu.
- Tiêu bản khô: Mẫu vật sau khi thu hái được
ép, sấy, phơi rồi khâu dính trên giấy bìa.
- Tiêu bản hạt: Mẫu quả và hạt được phơi, sấy
ngoài trời hoặc sấy khô trong tủ sấy nhưng tránh phơi trực tiếp dưới ánh sáng
mặt trời hoặc sấy ở nhiệt độ quá cao; nhiệt độ thích hợp là duy trì ở 45oC
- 60oC cho khô dần đến khi thủy phần hạt nhỏ hơn 13%, sau đó chuyển
sang lọ nút mài kín để trong tủ định ôn hoặc phòng có máy hút ẩm.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
2.2.1. Dụng cụ, hóa chất phục vụ làm
tiêu bản và giám định
- Kính lúp soi nổi có độ phóng đại từ 10 - 70
lần.
- Lọ nút mài, đĩa petri, hộp tiêu bản, lọ ngâm
mẫu, khung gỗ ép mẫu
- Bìa cứng, xốp, panh, bút lông, dao, kéo
- Hóa chất ngâm mẫu: CuSO4 tinh thể,
H2SO4 đậm đặc, Na2SO4 tinh thể, H2SO3 đậm đặc, cồn
90%, cồn 70%, focmol, parafin.
2.2.2. Làm mẫu tiêu bản ngâm
Tiêu bản giám định được thực hiện với
các loài cỏ ma (bao gồm toàn bộ cây và các bộ phận của cây như: rễ, thân, lá hoa, quả và
hạt) theo phương pháp sau:
Mẫu cây cỏ thu được đem ngâm trong
dung dịch CuSO4 10% trong 24 giờ. Sau đó vớt mẫu vật ra, ngâm
rửa lại trong chậu nước sạch và ngâm lại vào dung dịch cố định. Gắn
kín nắp lọ bằng parafin và cứ 6 tháng thay dung dịch một lần.
Dung dịch cố định: có thể sử dụng 1
trong 2 loại sau
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
8 ml H2SO4
1 lít nước cất
10 gram Na2SO4
pha trong 50 ml nước cất
Dung dịch 2:
85 gram CuSO4
28,4 ml H2SO3
2485 ml nước cất
2.2.3. Làm mẫu tiêu bản khô
Tiêu bản giám định được thực hiện với
các loài cỏ ma (bao gồm toàn bộ cây và các bộ phận của cây như: rễ, thân, lá hoa,
quả và hạt) theo phương pháp sau:
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
- Phơi, sấy mẫu: Phơi ngoài trời hoặc sấy khô trong
tủ sấy nhưng tránh phơi trực tiếp dưới ánh sáng mặt trời hoặc sấy ở nhiệt độ
quá cao; nhiệt độ thích hợp là duy trì ở 45oC - 60oC. Phần quả và
hạt phơi sấy riêng
- Khâu mẫu đã phơi, sấy khô vào giấy cứng để
phục vụ việc quan sát và giám định. Quả và hạt cho vào túi nilon nhỏ và
đính vào bên cạnh mẫu.
2.3. Giám định
Quan sát, đo kích thước mẫu thu thập
được và mẫu tiêu bản trên kính lúp soi nổi lần lượt đặc điểm các bộ phận sau:
- Rễ: Hình dạng, cấu tạo
- Thân: Chiều cao, cách phân nhánh, hình dạng,
màu sắc.
- Lá: Cách sắp xếp, cách đính lá và hình dạng
của lá
- Hoa: Cấu tạo, hình dạng, kích
thước, màu sắc
- Quả: Kích thước, hình dạng, màu sắc của quả.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
2.4. Đối chiếu kết quả quan sát với
đặc điểm hình thái của các loài cỏ ma ký sinh thuộc chi Striga là dịch hại
kiểm dịch thực vật nhóm I và nhóm II của Việt Nam (phụ lục 1).
Thông thường, số lượng cá thể nghiên
cứu phải đảm bảo là 30 (n=30). Trong trường hợp số lượng cá thể ít hơn
hoặc chỉ phát hiện duy nhất một cây trưởng thành có các đặc điểm nhận dạng như
trên có thể cho phép kết luận là loài cỏ ma ký sinh thuộc chi Striga là dịch hại
kiểm dịch
thực
vật của Việt Nam [chỉ áp dụng đối với các đơn vị đã từng giám định được loài cỏ
ma ký sinh thuộc chi Striga là dịch hại
kiểm dịch thực vật của Việt Nam].
III. THẨM ĐỊNH KẾT
QUẢ GIÁM ĐỊNH VÀ BÁO CÁO
Sau khi khẳng định kết quả giám định
là loài cỏ ma ký sinh thuộc chi Striga là dịch hại
kiểm dịch thực vật của Việt Nam, đơn vị giám định phải gửi báo cáo về Cục Bảo
vệ thực vật kèm theo phiếu kết quả giám định (phụ lục 2).
Tất cả các đơn vị thuộc hệ thống Bảo
vệ và KDTV phải lưu giữ, quản lý và khai thác dữ liệu về kết quả điều tra, báo cáo và
giám định loài cỏ ma ký sinh thuộc chi Striga là dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam.
Đối với đơn vị lần đầu tiên giám định
và phát hiện được loài cỏ ma ký sinh thuộc chi Striga là dịch hại kiểm dịch thực
vật của Việt Nam phải gửi mẫu hoặc tiêu bản về Trung tâm Giám định kiểm dịch
thực vật để thẩm định và báo cáo Cục Bảo vệ thực vật trước khi công bố và xử lý
dịch theo quy định của pháp luật hiện hành.
Đơn vị giám định phải lưu mẫu theo Quy
chuẩn kỹ thuật hiện hành về thời gian để giải quyết khiếu nại về kết
quả giám định (nếu có).
IV. TỔ CHỨC THỰC HIỆN
Cục Bảo vệ thực vật có trách nhiệm phổ biến; tổ chức,
hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện Quy
chuẩn này trong hệ thống tổ chức chuyên ngành Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật cũng
như các tổ chức, cá nhân khác có liên quan;
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Phụ lục 1.
Thông tin về dịch hại
1. Loài Striga
hermonthica
(Del.) Benth.(1836)
1.1. Phân bố
Châu Á: Cam-pu-chia, Ả rập-xê-út,
Syria, Yemen
Châu Phi: Ăng-go-la, Be-nin,
Bu-ki-na Fa-so, Burundi, Ca-mơ-run, Cộng hòa Trung Phi, Chad, Công gô, Ai cập,
Ethiopia, Gambia, Ghana, Guinea Bissau, Guinea, Kenya, Madagascar, Malawi,
Mali, Mauritania, Morocco, Mozambique, Namibia, Niger, Nigeria, Rwanda,
Senegal, Nam Phi, Sudan, Swaziland, Tazania, Togo, Uganda, Zambia, Zimbabwe
1.2. Tên khoa học và vị
trí phân loại
- Tên khoa học
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
- Tên khác
: Striga hermonthica (Del.)
Benth.
: Cỏ ma ký sinh Ai Cập
: Buchnera hermontheca Del.
Striga senegalensis Benth.
- Vị trí phân loại:
Giới
Ngành
Lớp
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Họ
Chi
: Viridiplantae
: Spermatophyta
: Dicotyledonae
: Scrophulariales
: Scrophulariaceae
: Striga
1.3. Phương thức gây hại
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
1.4. Ký chủ
- Ký chủ gồm các loài: cỏ, kê, mía, ngô, cao
lương, lúa miến, kê chân vịt...
1.5. Đặc điểm nhận dạng cỏ
ma ký sinh Ai Cập [Striga
hermonthica (Del.) Benth.] - dịch hại kiểm dịch thực
vật nhóm I của Việt Nam
- Rễ kém phát triển, hình thành các vòi hút,
giác bám ăn sâu vào rễ ký chủ.
- Là cây thân thảo, cao từ 15 - 100 cm, phân
nhánh, có lông.
- Lá ở dưới mọc đối, lá ở trên mọc cách, hình
mác hoặc hình elip, dài
2 -
8 cm, rộng đến 1 cm.
- Hoa mọc ở đầu của nhánh, không cuống.
Lá bắc dài 1 - 2 cm, rộng 3 mm. Đài hình ống, dài đến 1 cm, có 5 gân, đài có 5
răng dài 2 - 3 mm. Tràng có 4 thùy, màu hồng với những chấm trắng ở họng. Nhị
và nhụy khuất trong ống tràng. Mỗi nhánh có thể sinh ra hàng trăm hoa nhưng chỉ
có 6-10 hoa nở cùng lúc.
- Quả nang dài đến 1 cm, chứa hàng trăm hạt rất
nhỏ.
- Hạt dài khoảng 0,3 mm, rộng 0,2 mm.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Hình 1: Cây
cỏ ma Striga
hermonthica
gây hại trên lúa miến
(Nguồn: CABI,
Crop Protection Compendium, 2007)

Hình 2: Ngọn
cỏ ma Striga hermonthica mang hoa
(Nguồn: CABI,
Crop Protection Compendium, 2007)

Hình 3: Hạt cỏ
ma Striga hermonthica
(Nguồn: CABI,
Crop Protection Compendium, 2007)
2. Loài Striga densiflora (Benth.)
Benth.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Châu Phi: Nigieria, South
Africa, Zimbabwe
Châu Á: Bangladesh, Trung
Quốc, Yunnan, Ấn Độ, Gujarat, Karnataka, Maharashtra, Rajasthan, Tamil Nadu,
Uttar Pradesh, Indonesia, Oman, Pakistan
2.2. Tên khoa học và vị
trí phân loại
- Tên khoa học
- Tên tiếng Việt
- Tên khác
: Striga densifiora (Benth.)
Benth.
: Cỏ ma ký sinh S.d
: Buchnera densiflora Benth.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Giới
Ngành
Lớp
Bộ
Họ
Chi
: Viridiplantae
: Spermatophyta
: Dicotyledonae
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
: Scrophulariaceae
: Striga
2.3. Phương thức gây hại
Sau khi nảy mầm, rễ ký sinh hình thành
các lông hút để tiếp xúc và xâm nhập vào rễ ký chủ, hình thành các rễ mút (đỉnh rễ) phát
triển tiến dần vào tới mô mạch của ký chủ. Cây ký sinh hút đường, nước, các
amino axít và muối khoáng từ ký chủ để
phát triển thông qua hệ thống rễ. Khi còn ở dưới mặt đất, việc hấp thụ dinh dưỡng của
cây ký sinh hoàn toàn phụ thuộc vào cây ký chủ. Khi cây ký sinh mọc lên khỏi
mặt đất, có ánh sáng mặt trời, diệp lục được hình thành (lá xanh phát
triển), quá trình quang hợp bắt đầu xảy ra, nhưng hiệu quả chỉ bằng khoảng 20%,
do đó cây ký sinh vẫn sống dựa vào ký
chủ trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển của nó.
2.4. Ký chủ
- Ký chủ gồm các loài: cỏ, kê, mía, ngô, lúa
miến.
2.5. Đặc điểm nhận dạng cỏ
ma ký sinh S.d [Striga densiflora (Benth.)
Benth.] - dịch hại kiểm dịch thực vật nhóm I của
Việt Nam
- Rễ kém phát triển, hình thành các vòi hút, giác bám ăn sâu
vào rễ ký
chủ.
- Thân cao khoảng 30 cm, thẳng, ít phân nhánh.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
- Hoa tập trung ở đầu nhánh; lá bắc dài hơn
đài. Đài dài 5 - 6 cm, có 5 gân; thùy đài dài gần bằng ống đài. Hoa màu trắng
hơi xanh, dài khoảng 1 cm. Bao phấn màu xanh đen. Đài dài 6 mm, có 5 gân.
- Quả nang thuôn dài, dài khoảng 5 mm, chứa vài
trăm hạt.
- Hạt có kích thước 0,2 x 0,3 mm.

Hình 4: Cây cỏ ma Striga
densiflora (Benth.) Benth. (bên trái)
(Nguồn: CABI, Crop
Protection Compendium, 2007)

Hình 5 : Phần
ngọn cỏ ma Striga densiflora mang hoa
(Nguồn: CABI, Crop
Protection Compendium, 2007)
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
3.1. Phân bố
Châu Á: Bangladesh, Bhutan,
Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Myanmar, Nepal, Oman, Pakistan, Sri Lanka, Việt
Nam.
Châu Phi: Ethiopia, Malawi,
Mozambique, Nam Phi, Swaziland, Tazania, Zambia, Zimbabwe.
3.2. Tên khoa học và vị
trí phân loại
- Tên khoa học
- Tên tiếng Việt
- Tên khác
: Striga
angustifolia (Don.)
Saldanha
: Cỏ ma ký sinh S.a
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Buchnera euphrasioides Benth.
Striga euphrasioides
(Benth)
Benth.
- Vị trí phân loại:
Giới
Ngành
Lớp
Bộ
Họ
Chi
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
: Spermatophyta
: Dicotyledonae
: Scrophulariales
: Scrophulariaceae
: Striga
3.3. Phương thức gây hại
Sau khi nảy mầm, rễ ký sinh hình thành
các lông hút để tiếp xúc và xâm nhập vào rễ ký chủ, hình thành các rễ mút (đỉnh
rễ) phát triển tiến dần vào tới mô mạch của ký chủ. Cây ký sinh hút đường,
nước, các amino axít và muối khoáng từ ký
chủ để phát triển thông qua hệ thống rễ. Khi còn ở dưới mặt đất, việc hấp thụ
dinh dưỡng của
cây ký sinh hoàn toàn phụ thuộc vào cây ký chủ. Khi cây ký sinh mọc lên khỏi mặt
đất, có ánh sáng mặt trời, diệp lục được hình thành (lá xanh phát triển), quá
trình quang hợp bắt đầu xảy ra, nhưng hiệu quả chỉ bằng khoảng 20%, do đó cây
ký sinh vẫn sống dựa vào ký chủ trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển
của nó.
3.4. Ký chủ
- Ký chủ gồm các loài: lúa gạo, mía, lúa miến.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
- Thân thảo, thẳng, gần vuông, có gai (ráp),
cao từ 15 -
45
cm, phân nhánh hoặc không phân nhánh ở nửa trên của cây.
- Lá không cuống, mọc đối xứng thẳng, kích
thước 1 - 5 cm x 2 - 5 mm. Lá ở dưới nhỏ
hơn. Lá hình mác hẹp, ráp, dài đến 4 cm.
- Hoa mọc ở nách lá trong cuống lá bắc, cuống
hoa dài khoảng 1 mm,
lá
bắc tương tự như lá nhưng ngắn hơn; tràng hoa màu trắng, màu kem hoặc màu xanh
nhạt. Loài này rất giống với loài S. asiatica nhưng khác ở chỗ đài của
nó dài hơn và có 15 gân
- Quả nang mở dài 5 - 6 mm, ngắn
hơn đài.
- Hạt dài 0,5 mm (to hơn hạt của loài S.
asiatica), có những nét
khía.

Hình 6: Phân
biệt 03 loài cỏ ma
a. S. asiatica; b. S.angustifolia;
c. S.densiflora
(Nguồn: CABI,
Crop Protection Compendium, 2007)
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
4.1. Phân bố
Châu Á: Căm-pu-chia, Ả rập
xê út, Syria, Yemen, Việt Nam
Châu Phi: Angola, Benin,
Burkina Faso, Burundi, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Chad, Công gô, Ai Cập,
Ethiopia, Gambia, Ghana, Guinea Bissau, Guinea, Kenya, Madagascar, Malawi,
Mali, Mauritania, Morocco, Mozambique, Namibia, Niger, Nigeria, Rwanda,
Senegal, Nam Phi, Sudan, Swaziland, Tazania, Togo, Uganda, Zambia, Zimbabwe
4.2. Tên khoa học và vị
trí phân loại
- Tên khoa học
- Tên tiếng Việt
- Tên khác
: Striga asiatica (L.)
Kuntze
: Cỏ ma ký sinh S.I
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Buchnera asiatica
L.
Striga gracilis
MIQ.
Striga parvula MIQ.
Striga spanopheana
MIQ.
Buchnera coccinea
Benth.
Striga coccinea
(Benth.) Benth.
Striga pusila
Hochst.
Striga zangebarica
Klotsch
Buchnera hirsuta
Benth.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Striga phoenicea Benth.
Striga hirsuta
- Vị trí phân
loại:
Giới
Ngành
Lớp
Bộ
Họ
Chi
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
: Spermatophyta
: Dicotyledonae
: Scrophulariales
: Scrophulariaceae
: Striga
4.3. Phương thức gây hại
Sau khi nảy mầm, rễ ký sinh hình thành
các lông hút để tiếp xúc và xâm nhập vào rễ ký chủ, hình thành các rễ mút (đỉnh
rễ) phát triển tiến dần vào tới mô mạch của ký chủ. Cây ký sinh hút đường,
nước, các amino axít và muối khoáng từ ký
chủ để phát triển thông qua hệ thống rễ. Khi còn ở dưới mặt đất, việc hấp thụ dinh
dưỡng của cây ký sinh hoàn toàn phụ thuộc vào cây ký chủ. Khi cây ký sinh mọc
lên khỏi mặt đất, có ánh sáng mặt trời, diệp lục được hình thành
(lá xanh phát triển), quá trình quang hợp bắt đầu xảy ra, nhưng hiệu quả chỉ
bằng khoảng 20%, do đó cây ký sinh vẫn sống dựa vào ký chủ trong suốt quá trình sinh
trưởng và phát triển của nó.
4.4. Ký chủ
- Ký chủ gồm các loài: lúa gạo, ngô, mía, lúa
miến, kê chân vịt, kê, cỏ họ Poaceae
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
- Rễ kém phát triển, hình thành các vòi hút,
giác bám ăn sâu vào rễ ký chủ.
- Chiều cao của cây rất đa dạng, có thể vài
cen-ti-mét cho đến 30 - 40 cm Thân ở dưới đất hình tròn, ở phía trên hình
vuông, có nhiều lông cứng. Với những cây phát triển mạnh, thân cây có thể phân
nhiều nhánh, nhưng với những cây nhỏ hoặc những kiểu sinh thái khác cây có thể
không phân nhánh.
- Lá thẳng, không cuống, màu xanh, hình mác
hẹp, kích thước 10-40 x 1-4 mm, phủ
lông dạng vảy; những lá ở phía dưới mọc đối xứng, những lá ở phía trên mọc
cách.
- Hoa tự thẳng, mọc ở tận cùng của nhánh; phần
nhánh mang hoa dài 10-15 cm. Hoa không cuống hoặc cuống ngắn, phủ bởi lông vảy,
ở cuống mỗi hoa có 1 lá bắc nhỏ và 2 lá
bắc rất nhỏ. Đài hình
ống, dài đến 6 mm, có 10 gân và cũng có thể có 11-14 gân nhưng không bao giờ có
đến 15 gân như loài S.
angustifolia.
Tràng hình ống, uốn cong, dài khoảng gấp 2 lần chiều dài của đài, rộng 5 - 10 mm. Màu
sắc của hoa có nhiều biến đổi: màu đỏ, màu vàng, màu trắng, màu hồng hoặc màu
đỏ tía.
- Quả nang mở dài khoảng 5 mm, màu đen, hình elip chứa
hàng trăm
hạt.
- Hạt nhỏ, màu nâu kích thước 0,2 - 0,3 mm; trọng
lượng hạt khoảng 5 mg.

Hình 7: Cây
cỏ ma Striga
asiatica
với các màu hoa
khác nhau
(Nguồn: CABI,
Crop Protection Compendium, 2007)
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Hình 8: Hạt
cỏ Striga asiatica
(A. Hạt; B.
Vị trí của phôi; C. Tiết diện ngang của hạt)
(Nguồn:
Identification of Disseminules Listed in the Federal Noxious Weed Act, 1988)
Phụ
lục 2.
(quy định)
Mẫu
phiếu kết quả giám định
Cơ quan Bảo vệ
và Kiểm dịch thực vật
………………………………………..
CỘNG HÒA XÃ
HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
---------------
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
……….. ngày …. tháng
…. năm 20…..
PHIẾU KẾT QUẢ
GIÁM ĐỊNH
Cỏ ma ký sinh
thuộc chi Striga là dịch hại
kiểm dịch thực vật của Việt Nam
1. Tên hàng hóa
:
2. Nước xuất khẩu
:
3. Xuất xứ
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
4. Phương tiện vận chuyển
:
Khối lượng:
5. Địa điểm lấy mẫu
:
6. Ngày lấy mẫu
:
7. Người lấy mẫu
:
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
:
9. Ký hiệu mẫu
:
10. Số mẫu lưu
:
11. Người giám định
:
12. Phương pháp giám định: Theo quy chuẩn
kỹ thuật quốc gia QCVN 01
- 165
: 2014/BNNPTNT về "Quy trình giám định cỏ ma ký sinh thuộc chi Striga là dịch hại kiểm
dịch thực vật của Việt Nam".
13. Kết quả giám định
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Họ
Bộ
:
:
: Scrophulariaceae
: Scrophulariales
Là dịch hại kiểm dịch thực vật thuộc
danh mục dịch hại kiểm dịch thực vật của Việt Nam.
TRƯỞNG PHÒNG KỸ
THUẬT
(hoặc
người giám định)
(ký, ghi rõ họ và tên)
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
1 Trường
hợp các văn bản viện dẫn trong quy chuẩn này sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì
thực hiện theo quy định của văn bản mới.