Đổi tiền lì xì hưởng chênh lệch có vi phạm pháp luật không?

Đổi tiền lì xì hưởng chênh lệch có vi phạm pháp luật không?

Tết Âm lịch 2025 đang đến gần, không khi tết tràn ngập khắp nơi, mọi người cũng chuẩn bị đổi tiền mới để chuẩn bị cho dịp lì xì đầu năm. Nhưng mà hiện nay có nhiều cá nhân đăng tải lên các trạng mạng xã hội về việc đổi tiền mới lì xì dịp tết và có kèm theo mức phí đổi khá cao.

Căn cứ vào Điều 12 Thông tư 25/2013/TT-NHNN và Điều 13 Thông tư 25/2013/TT-NHNN thì chỉ có ngân hành nhà nước, các tổ chức tin dụng,...mới được phép thực hiện hoạt động thu đổi tiền và chỉ thu đổi tiền đối với tiền không đủ điều kiện lưu thông.

Như vậy, đối với việc một cá nhân nào đó có hành vi đổi tiền mới để kiếm lợi và tiền đó vẫn có giá trị lưu thông thì cá nhân đó đang vi phạm pháp luật.

Tình trạng đổi tiền mới lì xì tết theo quan điểm này thì mọi cá nhân, tổ chức, kể cả ngân hàng, đều có thể bị xử lý theo quy định tại điểm a khoản 5 Điều 30 Nghị định 88/2019/NĐ-CP.

Theo đó, hành vi thực hiện đổi tiền mới lì xì tết có thể bị phạt từ 20 đến 40 triệu đồng.

Căn cứ vào Điều 35 Nghị định 340/2025/NĐ-CP có quy định như sau:

Vi phạm quy định về quản lý tiền tệ và kho quỹ, cung ứng dịch vụ ngân quỹ

...

2. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

a) Đóng gói, niêm phong kim khí quý, đá quý không đúng quy định của pháp luật;

b) Thực hiện quy trình thu, chi, giao nhận tiền mặt, tài sản quý, giấy tờ có giá không đúng quy định của pháp luật;

c) Ủy quyền của các thành viên tham gia quản lý tiền mặt, tài sản quý, giấy tờ có giá và kho tiền không đúng quy định của pháp luật;

...

Như vậy, hành vi đổi tiền mới hưởng chênh lệch trong dịp tết là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt từ 05-10 triệu đồng đối với cá nhân và từ 10-20 triệu đồng đối với tổ chức.

Đổi tiền lì xì hưởng chênh lệch có vi phạm pháp luật không? (Hình từ Internet)

Nhân viên có phải đóng thuế TNCN đối với khoản tiền lì xì tết nhận được từ công ty hay không?

Căn cứ tại Điều 104 Bộ luật Lao động 2019 quy định về thưởng như sau:

Thưởng

1. Thưởng là số tiền hoặc tài sản hoặc bằng các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh, mức độ hoàn thành công việc của người lao động.

2. Quy chế thưởng do người sử dụng lao động quyết định và công bố công khai tại nơi làm việc sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với nơi có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở.

Ngoài ra tại điểm e khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC có quy định như sau:

Các khoản thu nhập chịu thuế

...

2. Thu nhập từ tiền lương, tiền công

Thu nhập từ tiền lương, tiền công là thu nhập người lao động nhận được từ người sử dụng lao động, bao gồm:

...

e) Các khoản thưởng bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức, kể cả thưởng bằng chứng khoán, trừ các khoản tiền thưởng sau đây:

e.1) Tiền thưởng kèm theo các danh hiệu được Nhà nước phong tặng, bao gồm cả tiền thưởng kèm theo các danh hiệu thi đua, các hình thức khen thưởng theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng, cụ thể:

e.1.1) Tiền thưởng kèm theo các danh hiệu thi đua như Chiến sĩ thi đua toàn quốc; Chiến sĩ thi đua cấp Bộ, ngành, đoàn thể Trung ương, tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Chiến sĩ thi đua cơ sở, Lao động tiên tiến, Chiến sỹ tiên tiến.

e.1.2) Tiền thưởng kèm theo các hình thức khen thưởng.

e.1.3) Tiền thưởng kèm theo các danh hiệu do Nhà nước phong tặng.

e.1.4) Tiền thưởng kèm theo các giải thưởng do các Hội, tổ chức thuộc các Tổ chức chính trị, Tổ chức chính trị - xã hội, Tổ chức xã hội, Tổ chức xã hội - nghề nghiệp của Trung ương và địa phương trao tặng phù hợp với điều lệ của tổ chức đó và phù hợp với quy định của Luật Thi đua, Khen thưởng.

e.1.5) Tiền thưởng kèm theo giải thưởng Hồ Chí Minh, giải thưởng Nhà nước.

e.1.6) Tiền thưởng kèm theo Kỷ niệm chương, Huy hiệu.

e.1.7) Tiền thưởng kèm theo Bằng khen, Giấy khen.

Thẩm quyền ra quyết định khen thưởng, mức tiền thưởng kèm theo các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng nêu trên phải phù hợp với quy định của Luật Thi đua khen thưởng.

e.2) Tiền thưởng kèm theo giải thưởng quốc gia, giải thưởng quốc tế được Nhà nước Việt Nam thừa nhận.

e.3) Tiền thưởng về cải tiến kỹ thuật, sáng chế, phát minh được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền công nhận.

e.4) Tiền thưởng về việc phát hiện, khai báo hành vi vi phạm pháp luật với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

...

Như vậy, thì có thể hiểu khoản tiền lì xì tết mà mỗi nhân viên nhận được từ công ty có thể được xem là khoản tiền thưởng và khoản tiền này không thuộc trường hợp được miễn thuế TNCN.

Do đó, nhân viên vẫn phải đóng thuế TNCN đối với khoản tiền lì xì tết nhận được từ công ty nếu mức tiền lì xì vượt quá mức quy định của pháp luật.

Theo Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định về thu nhập chịu thuế như sau:

Thu nhập chịu thuế

Thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân gồm các loại thu nhập sau đây, trừ thu nhập được miễn thuế quy định tại Điều 4 của Luật này:

1. Thu nhập từ kinh doanh, bao gồm:

a) Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ;

b) Thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập của cá nhân có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật;

c) Thu nhập từ hoạt động đại lý, môi giới, hợp tác kinh doanh với tổ chức;

d) Thu nhập từ hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số.

2. Thu nhập từ tiền lương, tiền công, bao gồm:

a) Tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công;

b) Tiền thù lao, các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức;

...

8. Thu nhập từ nhượng quyền thương mại.

9. Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng là chứng khoán, phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh, bất động sản và các tài sản phải đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng.

10. Thu nhập khác, bao gồm:

..

Theo đó, người lao động nhận tiền lì xì có phải nộp thuế TNCN hay không thì tùy vào bản chất của khoản tiền này, cụ thể:

- Trường hợp tiền lì xì được xem là một khoản thưởng thuộc thu nhập từ tiền lương, tiền công: đây được xem là một khoản lợi ích bằng tiền thuộc thu nhập chịu thuế TNCN từ tiền lương, tiền công nên phải nộp thuế TNCN.

- Trường hợp tiền lì xì được xem là quà tặng: quà tặng bằng tiền mặt không phải là quà tặng từ chứng khoán, phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh, bất động sản và tài sản khác phải đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng nên không thuộc thu nhập chịu thuế TNCN, đồng nghĩa với việc không phải nộp thuế TNCN.