Từ chối đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông có bị phạt không?

Tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông là gì?

Theo Điều 3 Thông tư 25/2013/TT-NHNN, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 16/2026/TT-NHNN, tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông là:

1. Tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông do quá trình lưu thông (nhóm nguyên nhân khách quan):

a) Tiền giấy bị thay đổi màu sắc, mờ nhạt hình ảnh hoa văn, chữ, số; nhàu, nát, nhòe, bẩn, cũ; rách rời hay liền mảnh được can dán lại nhưng còn nguyên tờ tiền;

b) Tiền kim loại bị mòn, han gỉ, hư hỏng một phần hoặc toàn bộ hình ảnh, hoa văn, chữ, số và lớp mạ trên đồng tiền.

2. Tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông do quá trình bảo quản (nhóm nguyên nhân chủ quan):

a) Tiền giấy bị thủng lỗ, rách mất một phần; tiền được can dán; cháy hoặc biến dạng do tiếp xúc với nguồn nhiệt cao; giấy in, màu sắc, đặc điểm kỹ thuật bảo an của đồng tiền bị biến đổi do tác động của hóa chất (như chất tẩy rửa, axit, chất ăn mòn...); viết, vẽ, tẩy xóa; đồng tiền bị mục hoặc biến dạng bởi các lý do khác nhưng không do hành vi hủy hoại;

b) Tiền kim loại bị cong, vênh, thay đổi định dạng, hình ảnh thiết kế do tác động của ngoại lực hoặc nhiệt độ cao; bị ăn mòn do tiếp xúc với hóa chất.

3. Tiền bị lỗi kỹ thuật do quá trình in, đúc của nhà sản xuất như giấy in bị gấp nếp làm mất hình ảnh hoặc mất màu in, lấm bẩn mực in và các lỗi khác trong khâu in, đúc.

Từ chối đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông có bị phạt không?

Tại khoản 3 Điều 35 Nghị định 340/2025/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

a) Không ban hành, niêm yết nội quy vào, ra kho tiền, quầy giao dịch tiền mặt; không ban hành quy trình giao dịch tiền mặt nội bộ và giao dịch tiền mặt đối với khách hàng;

b) Không có phương án canh gác, bảo vệ kho tiền theo quy định của pháp luật;

c) Không thực hiện việc tuyển chọn, phân loại tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông;

d) Từ chối đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông cho khách hàng không đúng quy định của pháp luật;

đ) Thực hiện bảo quản tiền mặt, tài sản quý, giấy tờ có giá tại quầy giao dịch và trong kho tiền không đúng quy định của pháp luật;

e) Không thành lập hoặc thành lập Hội đồng kiểm kê, Hội đồng kiểm đếm phân loại tiền không đúng quy định của pháp luật.

Theo đó, hành vi từ chối đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông cho khách hàng không đúng quy định của pháp luật bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 15 triệu đồng.

Quy định đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông như thế nào? 

Điều 6 Thông tư 25/2013/TT-NHNN, được sửa đổi bởi Thông tư 16/2026/TT-NHNN quy định đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông như sau:

1. Đối với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 4 Thông tư này, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, đơn vị thu đổi có trách nhiệm thực hiện việc thu, đổi ngay cho khách hàng có nhu cầu, không hạn chế số lượng, không yêu cầu thủ tục giấy tờ.

2. Đối với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông quy định tại khoản 2 Điều 4 Thông tư này, khách hàng nộp hiện vật cho Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, đơn vị thu đổi. Các đơn vị xét đổi theo các điều kiện sau:

a) Tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông không phải do hành vi hủy hoại;

b) Trường hợp tờ tiền bị cháy, thủng, rách mất một phần thì diện tích còn lại phải bằng hoặc lớn hơn 60% so với diện tích tờ tiền cùng loại; nếu được can dán thì phải có diện tích tối thiểu bằng 90% so với diện tích tờ tiền cùng loại và đảm bảo nguyên gốc, nguyên bố cục một tờ tiền (mặt trước, mặt sau; trên, dưới; bên phải, bên trái), đồng thời nhận biết được các yếu tố bảo an;

Đối với tiền polymer bị cháy hoặc biến dạng co nhỏ lại do tiếp xúc với nguồn nhiệt cao thì diện tích còn lại tối thiểu phải bằng 30% so với diện tích tờ tiền cùng loại và còn giữ nguyên bố cục một tờ tiền, đồng thời nhận biết được ít nhất hai trong các yếu tố bảo an như: yếu tố hình ẩn trong cửa sổ nhỏ, mực không màu phát quang, phát quang hàng seri, dây bảo hiểm, dải màu vàng lấp lánh, chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh in nổi, mực đổi màu, hình định vị, hình bóng chìm.

Căn cứ điều kiện xét đổi được quy định tại khoản này, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, đơn vị thu đổi thực hiện đổi cho khách hàng. Nếu không đủ điều kiện được đổi, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, đơn vị thu đổi trả lại cho khách hàng và thông báo lý do.

Trường hợp các tờ tiền chưa xác định được điều kiện đổi và cần giám định, khách hàng phải có giấy đề nghị đổi tiền (theo Phụ lục số 01 đính kèm) gửi Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, đơn vị thu đổi để Ngân hàng Nhà nước chi nhánh, đơn vị thu đổi thực hiện giám định theo Điều 7 Thông tư này.

• >> Phát hiện tiền giả nhưng không thu giữ có bị phạt không?
• >> Xử phạt doanh nghiệp ở trạng thái mã số thuế 03,06 cần lưu ý điều gì?