Mua ma túy về sử dụng có phạm tội mua bán trái phép chất ma túy không?

Cấu thành tội phạm của tội mua bán trái phép chất ma túy

Theo Điều 251 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định về tội mua bán trái phép chất ma túy như sau:

Điều 251. Tội mua bán trái phép chất ma túy

1. Người nào mua bán trái phép chất ma túy, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Có tổ chức;

b) Phạm tội 02 lần trở lên;

c) Đối với 02 người trở lên;

d) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

đ) Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

e) Sử dụng người dưới 16 tuổi vào việc phạm tội hoặc bán ma túy cho người dưới 16 tuổi;

g) Qua biên giới;

h) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng từ 500 gam đến dưới 01 kilôgam;

i) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng từ 05 gam đến dưới 30 gam;

k) Lá cây côca; lá khát (lá cây Catha edulis); lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định có khối lượng từ 10 kilôgam đến dưới 25 kilôgam;

l) Quả thuốc phiện khô có khối lượng từ 50 kilôgam đến dưới 200 kilôgam;

m) Quả thuốc phiện tươi có khối lượng từ 10 kilôgam đến dưới 50 kilôgam;

n) Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng từ 20 gam đến dưới 100 gam;

o) Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích từ 100 mililít đến dưới 250 mililít;

p) Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm h đến điểm o khoản này;

q) Tái phạm nguy hiểm.

…

Theo đó, các yếu tố cấu thành tội phạm của tội mua bán trái phép chất ma túy được xác định như sau:

(1) Khách thể: xâm phạm tính độc quyền của Nhà nước trong quản lý các chất ma túy

(2) Mặt khách quan: hành vi mua bán trái phép chất ma túy

(3) Chủ thể: người từ đủ 14 tuổi trở lên, đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự. Trong đó, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm hình sự khi thuộc trường hợp tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, còn người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm về mọi loại tội phạm. 

(4) Mặt chủ quan: lỗi cố ý, người phạm tội nhận thức được hậu quả của hành vi mua bán trái phép ma túy nhưng vẫn cố ý thực hiện. 

Như vậy, cấu thành tội phạm của tội mua bán trái phép chất ma túy gồm đầy đủ các yếu tố về khách thể, mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan. Cụ thể, tội mua bán trái phép chất ma túy xâm phạm đến tính độc quyền của Nhà nước trong quản lý các chất ma túy, có hành vi mua bán trái phép chất ma túy do người đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi cố ý. Người thực hiện hành vi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy khi đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm như trên. 

Mua ma túy về sử dụng có phạm tội mua bán trái phép chất ma túy không? (Hình từ Internet)

Mua ma túy về sử dụng có phạm tội mua bán trái phép chất ma túy không?

Theo cấu thành tội phạm của tội mua bán trái phép chất ma túy thì hành vi khách quan của tội này là hành vi mua bán trái phép chất ma túy.

Và theo tinh thần của hướng dẫn tại Thông tư liên tịch 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP thì hành vi mua bán trái phép chất ma túy gồm những hành vi sau:

- Bán trái phép chất ma túy cho người khác bao gồm cả việc bán hộ chất ma túy cho người khác để hưởng tiền công hoặc các lợi ích khác;

- Mua chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác;

- Xin chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác;

- Dùng chất ma túy nhằm trao đổi thanh toán trái phép;

- Dùng tài sản không phải là tiền đem trao đổi, thanh toán… lấy chất ma túy nhằm bán lại trái phép cho người khác;

- Tàng trữ chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác;

- Vận chuyển chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác.

Lưu ý: Những người tuy không trực tiếp thực hiện hành vi nhưng là người tổ chức, người xúi giục, người giúp sức cho người khác thực hiện một trong các hành vi mua bán trái phép chất ma túy nêu trên cũng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy. 

Như vậy, điểm chung của các hành vi mua bán trái phép chất ma túy đều nhằm mục đích cuối cùng là thu lợi về tài sản, không phụ thuộc có bao nhiêu bước trung gian để thu được lợi ích. Do đó, hành vi mua ma túy về sử dụng chỉ nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu cá nhân, không nhằm thu lợi về tài sản nên không phạm tội mua bán trái phép chất ma túy.

Tuy nhiên, người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội khác liên quan đến ma túy như tội tàng trữ trái phép chất ma túy, tội vận chuyển trái phép chất ma túy, …nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm của các tội này. 

Khung hình phạt của tội mua bán trái phép chất ma túy được quy định như thế nào?

Theo Điều 251 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định các khung hình phạt của tội mua bán trái phép chất ma túy như sau:

Điều 251. Tội mua bán trái phép chất ma túy

1. Người nào mua bán trái phép chất ma túy, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Có tổ chức;

b) Phạm tội 02 lần trở lên;

…
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 15 năm đến 20 năm:

a) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng từ 01 kilôgam đến dưới 05 kilôgam;

b) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng từ 30 gam đến dưới 100 gam;

…

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân:

a) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng từ 05 kilôgam đến dưới 30 kilôgam;

b) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng từ 100 gam đến dưới 03 kilôgam;

…
5. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù chung thân hoặc tử hình:

a) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng 30 kilôgam trở lên;

b) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng 03 kilôgam trở lên;
…
6. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Như vậy, khung hình phạt của tội mua bán trái phép chất ma túy hiện nay được quy định phân theo định lượng chất ma túy và các tình tiết định khung như phạm tội có tổ chức, phạm tội từ 02 lần trở lên, …Theo đó, người phạm tội có thể bị áp dụng một trong các hình phạt tù có thời hạn, tù chung thân hoặc tử hình và còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung theo quy định.