Đề xuất hình phạt tù chung thân không xét giảm án tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)?

Đề xuất hình phạt tù chung thân không xét giảm án tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)?

Tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) Bộ Công an đề xuất bổ sung hình phạt tù chung thân không xét giảm án.

Tải về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi): https://cdn.thuvienphapluat.vn/uploads/DanLuat-BanAn/2025/3/du-thao-blhs-sua-doi.doc

Theo đó, tại khoản 1 Điều 32 dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) Bộ Công an đề xuất bổ sung hình phạt chính đối với người phạm tội là tù chung thân không xét giảm án, cụ thể như sau:

Điều 32. Các hình phạt đối với người phạm tội

1. Hình phạt chính bao gồm:

a) Cảnh cáo;

b) Phạt tiền;

c) Cải tạo không giam giữ;

d) Trục xuất;

đ) Tù có thời hạn;

e) Tù chung thân;

e1) Tù chung thân không xét giảm án;

g) Tử hình.

…

Đồng thời, tại Điều 39a dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) nêu rõ quy định về tù chung thân không xét giảm án như sau:

Điều 39a. Tù chung thân không xét giảm án

1. Tù chung thân không xét giảm án là hình phạt tù không thời hạn và không được xem xét giảm hình phạt đã tuyên, trừ trường hợp đại xá, ân giảm hoặc Luật Đặc xá có quy định khác, được áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, nhưng chưa đến mức bị xử phạt tử hình.

2. Không áp dụng hình phạt tù chung thân không xét giảm án đối với người dưới 18 tuổi khi phạm tội, phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi hoặc người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử.

3. Người bị kết án tù chung thân không xét giảm án về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ mà trước, trong và sau khi bị kết án đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn thì được giảm xuống thành tù chung thân.

4. Trong trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này hoặc trường hợp người bị kết án tù chung thân không xét giảm án được ân giảm, thì hình phạt tù chung thân không xét giảm án được chuyển thành tù chung thân.

Như vậy, tù chung thân không xét giảm án là hình phạt tù không thời hạn và không được xem xét giảm hình phạt đã tuyên, trừ trường hợp đại xá, ân giảm hoặc Luật Đặc xá có quy định khác, được áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, nhưng chưa đến mức bị xử phạt tử hình. Nếu dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được thông qua, thì đây là lần đầu tiên Việt Nam có hình phạt chính là tù chung thân không xét giảm án.

Hình phạt tù chung thân không xét giảm án tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) (đề xuất) (Hình từ Internet)

Đề xuất 08 tội danh được bỏ hình phạt tử hình thay bằng hình phạt tù chung thân không xét giảm án

Theo Tờ trình 155/TTr-BCA năm 2025, Bộ Công an đã đề xuất bỏ hình phạt tử hình và thay bằng hình phạt tù chung thân không xét giảm án, cụ thể tại tiểu mục 2 Mục V Tờ trình 155/TTr-BCA năm 2025 có nêu nội dung cơ bản của dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) như sau:

Tờ trình 155/TTr-BCA: https://cdn.thuvienphapluat.vn/uploads/DanLuat-BanAn/2025/3/to-trinh-du-thao-blhs-sua-doi-2025.pdf

- Dự kiến bỏ hình phạt tử hình và thay bằng hình phạt tù chung thân không xét giảm án (vẫn bảo đảm cách ly người phạm tội ra khỏi đời sống xã hội) tại 05 tội danh theo Đề án “Rà soát, đánh giá những bất cập trong Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Thi hành án hình sự liên quan đến áp dụng hình phạt tử hình và thi hành án tử hình; nghiên cứu giảm bớt tội danh bị áp dụng hình phạt tử hình; tăng cường áp dụng biện pháp chuyển đổi từ hình phạt tử hình sang hình phạt tù” của Đảng ủy Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã trình Bộ Chính trị cho ý kiến (tại Công văn 13936-CV/VPTW năm 2025 của Văn phòng Ban Chấp hành Trung ương), gồm các tội danh sau:

+ Tội “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân” (Điều 109 Bộ luật Hình sự).

+ Tội “Phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” (Điều 114).

+ Tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, phòng bệnh” (Điều 194 Bộ luật Hình sự).

+ Tội “Vận chuyển trái phép chất ma tuý” (Điều 250 Bộ luật Hình sự).

+ Tội “Phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược” (Điều 421 Bộ luật Hình sự).

- Bên cạnh đó, bỏ hình phạt tử hình và thay thế hình phạt tử hình bằng hình phạt tù chung thân không xét giảm án ở một số tội danh khác như sau:

- Tội gián điệp (Điều 110);

- Tội tham ô tài sản (Điều 353);

- Tội nhận hối lộ (Điều 354).

Như vậy, dự kiến bỏ hình phạt tử hình tại 08/18 tội danh (44,44%) có khung hình phạt tử hình ở Bộ luật Hình sự hiện hành.

Tại Điều 55 dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) quy định về hình phạt trong trường hợp phạm nhiều tội, theo đó khi xét xử cùng 01 lần một người phạm nhiều tội, Tòa án quyết định hình phạt đối với từng tội và tổng hợp hình phạt theo quy định sau đây:

(1) Đối với hình phạt chính:

- Nếu các hình phạt đã tuyên cùng là cải tạo không giam giữ hoặc cùng là tù có thời hạn, thì các hình phạt đó được cộng lại thành hình phạt chung; hình phạt chung không được vượt quá 03 năm đối với hình phạt cải tạo không giam giữ, 30 năm đối với hình phạt tù có thời hạn;

- Nếu các hình phạt đã tuyên là cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn, thì hình phạt cải tạo không giam giữ được chuyển đổi thành hình phạt tù theo tỷ lệ cứ 03 ngày cải tạo không giam giữ được chuyển đổi thành 01 ngày tù để tổng hợp thành hình phạt chung theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều này;

- Nếu hình phạt nặng nhất trong số các hình phạt đã tuyên là tù chung thân thì hình phạt chung là tù chung thân;

+ Nếu hình phạt nặng nhất trong số các hình phạt đã tuyên là tù chung thân không xét giảm án thì hình phạt chung là tù chung thân không xét giảm án;

- Nếu hình phạt nặng nhất trong số các hình phạt đã tuyên là tử hình thì hình phạt chung là tử hình;

- Phạt tiền không tổng hợp với các loại hình phạt khác; các khoản tiền phạt được cộng lại thành hình phạt chung;

- Trục xuất không tổng hợp với các loại hình phạt khác.

(2) Đối với hình phạt bổ sung:

- Nếu các hình phạt đã tuyên là cùng loại thì hình phạt chung được quyết định trong giới hạn do Bộ luật này quy định đối với loại hình phạt đó; riêng đối với hình phạt tiền thì các khoản tiền phạt được cộng lại thành hình phạt chung;

- Nếu các hình phạt đã tuyên là khác loại thì người bị kết án phải chấp hành tất cả các hình phạt đã tuyên.

Như vậy, trong trường hợp hình phạt nặng nhất trong số các hình phạt đã tuyên là tù chung thân không xét giảm án thì hình phạt chung là tù chung thân không xét giảm án.