Tại sao từ 01/7/2026 hóa đơn không còn ghi Người mua không lấy hóa đơn?

Tại sao từ 01/7/2026 hóa đơn không còn ghi Người mua không lấy hóa đơn?

Căn cứ vào điểm b khoản 4 Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP có quy định như sau:

Tên, địa chỉ, mã số thuế hoặc mã số đơn vị có quan hệ với ngân sách hoặc số định danh cá nhân của người mua

...

b) Trường hợp người mua là người tiêu dùng cung cấp tên, địa chỉ, số định danh cá nhân thì trên hóa đơn phải thể hiện tên, địa chỉ, số định danh cá nhân (đối với người mua là người nước ngoài cung cấp thông tin để lập hóa đơn thì thông tin về địa chỉ, số định danh cá nhân có thể được thay thế bằng thông tin về số hộ chiếu hoặc giấy tờ xuất nhập cảnh và quốc tịch của khách hàng); trường hợp người mua không cung cấp tên, địa chỉ, số định danh cá nhân thì trên hóa đơn thể hiện rõ “Bán cho người tiêu dùng”. Một số trường hợp bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ đặc thù cho người tiêu dùng là cá nhân quy định tại điểm 9 Phụ lục này thì trên hóa đơn không phải thể hiện tên, địa chỉ, số định danh cá nhân của người mua.

Hóa đơn không có thông tin người mua hoặc hóa đơn xuất cho người tiêu dùng thì không có giá trị để tổ chức kinh tế, cơ quan, tổ chức khác, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng vào mục đích hạch toán chi phí hoặc quyết toán thuế theo quy định pháp luật về thuế.

...

Theo đó, kể từ ngày 01/7/2026, khi người mua không cung cấp thông tin để lập hóa đơn thì người bán sẽ không còn sử dụng cách thể hiện quen thuộc là "Người mua không lấy hóa đơn" mà thay vào đó hóa đơn phải ghi rõ "Bán cho người tiêu dùng" theo quy định mới.

Đồng thời, quy định cũng nêu rõ hóa đơn không có thông tin người mua hoặc hóa đơn xuất cho người tiêu dùng thì không có giá trị để tổ chức kinh tế, cơ quan, tổ chức khác, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng vào mục đích hạch toán chi phí hoặc quyết toán thuế theo quy định của pháp luật về thuế.

Vậy, "tại sao quy định mới chuyển sang ghi "Bán cho người tiêu dùng"?"

Có thể thấy, cụm từ "Người mua không lấy hóa đơn" trước đây chủ yếu phản ánh việc người mua không yêu cầu nhận hóa đơn hoặc không cung cấp thông tin để lập hóa đơn. Tuy nhiên, cách thể hiện này chưa phản ánh rõ đối tượng mua hàng là ai.

Trong khi đó, cách ghi "Bán cho người tiêu dùng" giúp xác định rõ đây là giao dịch bán hàng cho người tiêu dùng cuối cùng, tức người mua không cung cấp thông tin để lập hóa đơn theo quy định.

Việc thay đổi cách thể hiện này cho thấy định hướng chuẩn hóa thông tin người mua trên hóa đơn điện tử, đồng thời tạo điều kiện để cơ quan thuế phân loại rõ hơn giữa:

- Giao dịch bán cho người tiêu dùng cuối cùng;

- Giao dịch bán cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, việc sử dụng cụm từ "Bán cho người tiêu dùng" còn giúp hạn chế các trường hợp hóa đơn không phản ánh đầy đủ thông tin người mua nhưng vẫn được sử dụng để giải trình chi phí hoặc thực hiện các thủ tục thuế.

Ai là người thực hiện việc thay đổi nội dung trên hóa đơn?

Trên thực tế, việc chuyển từ dòng chữ "Người mua không lấy hóa đơn" sang "Bán cho người tiêu dùng" không phải do người bán tự sửa thủ công trên từng hóa đơn.

Thông thường, các đơn vị cung cấp phần mềm hóa đơn điện tử hoặc phần mềm bán hàng sẽ thực hiện cập nhật hệ thống để đáp ứng quy định mới của Nghị định 254/2026/NĐ-CP.

Sau khi được cập nhật, khi người mua không cung cấp thông tin để lập hóa đơn, hệ thống sẽ hiển thị nội dung "Bán cho người tiêu dùng" theo cấu hình đáp ứng quy định hiện hành.

Do đó, doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động kiểm tra và phối hợp với đơn vị cung cấp phần mềm để bảo đảm việc lập hóa đơn từ ngày 01/7/2026 phù hợp với quy định mới.

Nếu vẫn ghi "Người mua không lấy hóa đơn" sau ngày 01/7/2026 thì sao?

Nghị định 254/2026/NĐ-CP đã quy định rõ trường hợp người mua không cung cấp thông tin thì trên hóa đơn phải thể hiện nội dung "Bán cho người tiêu dùng".

Do đó, nếu sau ngày 01/7/2026 vẫn tiếp tục sử dụng nội dung "Người mua không lấy hóa đơn", doanh nghiệp có thể đối mặt với một số rủi ro như:

Thứ nhất, nội dung hóa đơn không phù hợp với cách thể hiện được quy định tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP.

Thứ hai, tùy từng trường hợp cụ thể, cơ quan thuế có thể yêu cầu người bán thực hiện điều chỉnh hoặc thay thế hóa đơn nếu xác định nội dung hóa đơn chưa phù hợp với quy định hiện hành.

Thứ ba, trường hợp cơ quan có thẩm quyền xác định có hành vi lập hóa đơn không đúng nội dung theo quy định thì việc xử lý vi phạm hành chính sẽ được xem xét theo các quy định hiện hành về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực hóa đơn, chứng từ.

Hiện nay chưa có quy định riêng quy định mức xử phạt chỉ vì vẫn ghi cụm từ "Người mua không lấy hóa đơn", tuy nhiên doanh nghiệp vẫn nên cập nhật hệ thống để bảo đảm tuân thủ đúng quy định mới.

Mua hàng để kinh doanh có nên nhận hóa đơn ghi "Bán cho người tiêu dùng" không?

Theo quy định tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP hóa đơn ghi "Bán cho người tiêu dùng" hoặc hóa đơn không có thông tin người mua không có giá trị để tổ chức kinh tế, cơ quan, tổ chức khác, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sử dụng vào mục đích hạch toán chi phí hoặc quyết toán thuế.

Điều này có nghĩa là nếu doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh mua hàng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thì cần cung cấp đầy đủ thông tin theo quy định để người bán lập hóa đơn đúng đối tượng.

Nếu người bán xuất hóa đơn với nội dung "Bán cho người tiêu dùng" thì hóa đơn đó chỉ thể hiện việc phát sinh giao dịch bán hàng của bên bán mà không xác định doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh là người mua.

Khi đó, người mua có thể gặp khó khăn trong quá trình giải trình với cơ quan thuế về nguồn gốc hàng hóa, chi phí phát sinh hoặc các nội dung liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ví dụ:

Công ty A cử nhân viên đi mua văn phòng phẩm phục vụ hoạt động của doanh nghiệp. Khi thanh toán, nhân viên không cung cấp tên doanh nghiệp, mã số thuế hoặc các thông tin cần thiết để người bán lập hóa đơn.

Người bán xuất hóa đơn với nội dung "Bán cho người tiêu dùng".

Sau đó, Công ty A sử dụng hóa đơn này để hạch toán chi phí và thực hiện các thủ tục thuế.

Trường hợp này, theo quy định tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hóa đơn ghi "Bán cho người tiêu dùng" sẽ không có giá trị để doanh nghiệp sử dụng vào mục đích hạch toán chi phí hoặc quyết toán thuế, do hóa đơn không xác định Công ty A là người mua.

Ngược lại, nếu ngay tại thời điểm mua hàng, Công ty A cung cấp đầy đủ thông tin của doanh nghiệp để người bán lập hóa đơn thì hóa đơn sẽ thể hiện đúng thông tin người mua theo quy định. Khi đáp ứng các điều kiện khác của pháp luật về thuế, doanh nghiệp có thể sử dụng hóa đơn này để hạch toán chi phí và thực hiện các thủ tục thuế liên quan.

Lưu ý: Đối với một số trường hợp bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ đặc thù cho người tiêu dùng là cá nhân quy định tại điểm 9 Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP thì trên hóa đơn không bắt buộc thể hiện tên, địa chỉ và số định danh cá nhân của người mua.

Tại sao từ 01/7/2026 hóa đơn không còn ghi Người mua không lấy hóa đơn? (Hình từ Internet)

Thời điểm lập và thời điểm ký số trên hóa đơn khác nhau thì người bán, người mua kê khai vào thời điểm nào?

Căn cứ mục 7 Phụ lục ban hành kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định như sau:

Thời điểm ký số trên hóa đơn điện tử là thời điểm người bán, người mua sử dụng chữ ký số để ký trên hóa đơn điện tử được hiển thị theo định dạng ngày, tháng, năm của năm dương lịch. Trường hợp hóa đơn điện tử đã lập có thời điểm ký số trên hóa đơn khác thời điểm lập hóa đơn thì thời điểm ký số và thời điểm gửi cơ quan thuế cấp mã đối với hóa đơn có mã của cơ quan thuế hoặc thời điểm chuyển dữ liệu hóa đơn điện tử đến cơ quan thuế đối với hóa đơn điện tử không có mã của cơ quan thuế chậm nhất là ngày làm việc tiếp theo kể từ thời điểm lập hóa đơn (trừ trường hợp gửi dữ liệu theo Bảng tổng hợp, Bảng thông tin chi tiết giao dịch quy định tại Điều 16 Nghị định này). Người bán khai thuế theo thời điểm lập hóa đơn; thời điểm khai thuế đối với người mua là thời điểm nhận hóa đơn đảm bảo đúng, đầy đủ về hình thức và nội dung theo quy định tại Điều 10 Nghị định này.

Theo đó, thời điểm ký số trên hóa đơn điện tử là thời điểm người bán, người mua sử dụng chữ ký số để ký trên hóa đơn điện tử được hiển thị theo định dạng ngày, tháng, năm của năm dương lịch. Trường hợp thời điểm ký số trên hóa đơn khác thời điểm lập thì thời điểm ký chậm nhất là ngày làm việc tiếp theo kể từ thời điểm lập hóa đơn.

Như vậy, trường hợp thời điểm lập hóa đơn và thời điểm ký khác nhau thì người bán khai thuế theo thời điểm lập hóa đơn; người mua kê khai vào thời điểm nhận hóa đơn khi hóa đơn đảm bảo đúng, đầy đủ nội dung về hình thức và nội dung theo quy định tại Điều 10 Nghị định 254/2026/NĐ-CP.

Hóa đơn điện tử được định dạng như thế nào theo Thông tư 91/2026/TT-BTC?

Theo Điều 3 Thông tư 91/2026/TT-BTC quy định về định dạng hóa đơn điện tử như sau:

(1) Định dạng hóa đơn điện tử là tiêu chuẩn kỹ thuật quy định kiểu dữ liệu, chiều dài dữ liệu của các trường thông tin phục vụ truyền nhận, lưu trữ và hiển thị hóa đơn điện tử.

Định dạng hóa đơn điện tử sử dụng ngôn ngữ định dạng văn bản XML (XML là chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh “eXtensible Markup Language” được tạo ra với mục đích chia sẻ dữ liệu điện tử giữa các hệ thống công nghệ thông tin).

(2) Định dạng hóa đơn điện tử gồm hai thành phần: thành phần chứa dữ liệu nghiệp vụ hóa đơn điện tử và thành phần chứa dữ liệu chữ ký số. Đối với hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế thì có thêm thành phần chứa dữ liệu liên quan đến mã cơ quan thuế.

(3) Cục Thuế xây dựng thành phần chứa dữ liệu nghiệp vụ hóa đơn điện tử và phương thức truyền nhận với cơ quan thuế. Riêng với hóa đơn giá trị gia tăng kiêm tờ khai hoàn thuế, Cục Thuế chủ trì, Cục Hải quan phối hợp xây dựng thành phần chứa dữ liệu nghiệp vụ đối với các nội dung trên hóa đơn dành cho cơ quan hải quan và ngân hàng thương mại là đại lý hoàn thuế. Cục Thuế công bố thành phần chứa dữ liệu nghiệp vụ hóa đơn điện tử và phương thức truyền nhận với cơ quan quản lý thuế để áp dụng thống nhất; cung cấp công cụ hiển thị các nội dung của hóa đơn điện tử theo quy định tại Thông tư này. Thành phần chứa dữ liệu chữ ký số thực hiện theo quy định của pháp luật giao dịch điện tử.

(4) Tổ chức kinh tế theo quy định tại điểm b.1 khoản 3 Điều 16 Nghị định 254/2026/NĐ-CP khi chuyển dữ liệu hóa đơn điện tử đến cơ quan thuế bằng hình thức gửi trực tiếp phải đáp ứng yêu cầu sau:

- Kết nối với Cục Thuế thông qua kênh thuê riêng hoặc kênh MPLS VPN Layer 3, gồm 1 kênh truyền chính và 1 kênh truyền dự phòng. Mỗi kênh truyền có băng thông tối thiểu 5 Mbps;

- Sử dụng dịch vụ Web (Web Service) hoặc Message Queue (MQ) có mã hóa làm phương thức để kết nối;

- Sử dụng giao thức SOAP để đóng gói và truyền nhận dữ liệu.

(5) Hóa đơn điện tử phải được hiển thị đầy đủ, chính xác các nội dung của hóa đơn đảm bảo không dẫn tới cách hiểu sai lệch, để người mua có thể đọc được bằng phương tiện điện tử.