Tết Hàn thực là gì? Tết Hàn thực có phải là Tết Thanh minh không?

Tết Hàn thực là gì?

Hàng năm, cứ vào dịp đầu tháng 3, các gia đình người Việt đều chuẩn bị món bánh trôi, bánh chay vừa để cúng ông bà, tổ tiên, vừa để thưởng thức. Mặc dù vậy, không phải ai cũng biết rõ về nguồn gốc và ý nghĩa của ngày Tết Hàn thực xuất phát từ đâu.

Tết Hàn Thực là ngày Tết diễn ra vào ngày mùng 3 tháng 3 Âm lịch hàng năm. Năm nay, ngày 3 tháng 3 âm lịch rơi vào thứ Hai, ngày 31/3/2025 Dương lịch. Theo nghĩa chữ Hán, "Hàn" là lạnh, "thực" là ăn, "Tết Hàn thực" là tết ăn đồ lạnh. Hàng năm, vào dịp này, các gia đình người Việt đều chuẩn bị những đĩa bánh trôi, bánh chay để thờ cúng Phật và cúng ông bà, tổ tiên.

Tết Hàn thực của người Việt chủ yếu mang ý nghĩa hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công lao của những người đã khuất. Chẳng hạn người Việt có lệ dâng bánh trôi lễ Hai Bà Trưng vào ngày mùng 6/3 ở Hà Tây xưa (nay là thuộc Hà Nội).

Tiếp đó, ngày Giỗ Tổ Hùng vương mùng 10/3 người Việt từ khắp mọi miền Tổ quốc về đền Hùng, Phú Thọ thắp hương và dâng cúng những đĩa bánh trôi bánh chay, tưởng nhớ cội nguồn... Như thế, rõ ràng tết Hàn thực của ta mang màu sắc dân tộc riêng, trường tồn trong quá trình dựng nước và giữ nước.

Tết Hàn thực là gì? (Hình từ Internet)

Tết Hàn thực có phải là tết Thanh minh không?

Nhiều người nghĩ rằng tết Hàn thực và tết Thanh minh là một nhưng thực chất, đây là hai dịp lễ khác nhau. Cả tết Thanh minh và tết Hàn thực đều có nguồn gốc từ văn hóa Trung Hoa cổ xưa.

Tiết Thanh minh thường kéo dài trong nhiều ngày. Năm nay, tiết Thanh minh bắt đầu từ Thứ 6 ngày 4/4/2025 và kết thúc vào Thứ 7 ngày 19/4 Dương lịch. Tết Thanh minh là ngày đầu tiên của tiết Thanh minh, ngày Tết Thanh minh năm 2025 chính thức là Thứ 6 ngày 4/4/2025 nhằm vào ngày 7/3 Âm lịch. Vào ngày này, con cháu thường đi thăm viếng, tảo mộ và chăm sóc mộ phần của ông bà, tổ tiên để tỏ lòng thành kính.

Trong khi đó, tết Hàn thực chỉ có một ngày cố định đó là mùng 3 tháng 3 Âm lịch (Dương lịch là ngày 31/3/2025). Vào ngày tết Hàn thực, con cháu thường dâng cúng bánh trôi, bánh chay.

Người lao động có được nghỉ vào Tết Hàn thực không?

Căn cứ theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019 quy định như sau:

Điều 112. Nghỉ lễ, tết

1. Người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương trong những ngày lễ, tết sau đây:

a) Tết Dương lịch: 01 ngày (ngày 01 tháng 01 dương lịch);

b) Tết Âm lịch: 05 ngày;

c) Ngày Chiến thắng: 01 ngày (ngày 30 tháng 4 dương lịch);

d) Ngày Quốc tế lao động: 01 ngày (ngày 01 tháng 5 dương lịch);

đ) Quốc khánh: 02 ngày (ngày 02 tháng 9 dương lịch và 01 ngày liền kề trước hoặc sau);

e) Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương: 01 ngày (ngày 10 tháng 3 âm lịch).

2. Lao động là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam ngoài các ngày nghỉ theo quy định tại khoản 1 Điều này còn được nghỉ thêm 01 ngày Tết cổ truyền dân tộc và 01 ngày Quốc khánh của nước họ.

3. Hằng năm, căn cứ vào điều kiện thực tế, Thủ tướng Chính phủ quyết định cụ thể ngày nghỉ quy định tại điểm b và điểm đ khoản 1 Điều này.

Đồng thời Điều 111 Bộ luật Lao động 2019 có quy định:

Điều 111. Nghỉ hằng tuần

1. Mỗi tuần, người lao động được nghỉ ít nhất 24 giờ liên tục. Trong trường hợp đặc biệt do chu kỳ lao động không thể nghỉ hằng tuần thì người sử dụng lao động có trách nhiệm bảo đảm cho người lao động được nghỉ tính bình quân 01 tháng ít nhất 04 ngày.

2. Người sử dụng lao động có quyền quyết định sắp xếp ngày nghỉ hằng tuần vào ngày Chủ nhật hoặc ngày xác định khác trong tuần nhưng phải ghi vào nội quy lao động.

3. Nếu ngày nghỉ hằng tuần trùng với ngày nghỉ lễ, tết quy định tại khoản 1 Điều 112 của Bộ luật này thì người lao động được nghỉ bù ngày nghỉ hằng tuần vào ngày làm việc kế tiếp.

Theo như quy định trên, Tết Hàn thực không nằm trong các ngày được nghỉ lễ, tết theo quy định. Vậy nên, người lao động không được nghỉ vào ngày này.

Nếu ngày Tết Hàn thực trùng với ngày nghỉ hằng tuần thì người lao động sẽ được nghỉ theo dạng nghỉ hằng tuần.