Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) có những nội dung gì?

 Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) có những nội dung gì? (Hình từ văn bản)

Ngày 26/6/2026, Cổng TTĐT Bộ Công an đã công bố hồ sơ dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) để lấy ý kiến toàn dân.

dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)

 Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) có những nội dung gì?

Nhằm tiếp tục thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về công tác phòng, chống tội phạm trong điều kiện xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới thì Bộ Công an đã xây dựng (ự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) với nội dung như sau:

(1) Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng

- Phạm vi điều chỉnh: Dự án Bộ luật hình sự (sửa đổi) quy định về tội phạm và hình phạt. Trong đó có quy định chung về tội phạm và các tội phạm cụ thể để điều chỉnh các mối quan hệ xã hội phát sinh giữa Nhà nước và người phạm tội khi tội phạm xảy ra.

- Đối tượng áp dụng: Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

(2) Bố cục của dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) 

Bố cục dự thảo Bộ luật gồm 03 phần, 24 chương, 426 Điều; so với Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2017), đã bỏ 01 chương điều luật, bổ sung một số điều luật mới, sửa đổi, bổ sung một số điều luật, giữ và nguyên một số điều luật.

(3) Nội dung cơ bản dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi)

- Về thu hẹp quy định áp dụng hình phạt tử hình

Để tiếp tục thể chế hoá quan điểm chỉ đạo của Đảng về việc nghiên cứu thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. V03 đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình chỉ còn đối với 04/10 tội danh hiện tại, cụ thể là:

+ Bỏ hình phạt tử hình ở 06 tội: Tội bạo loạn (Điều 112); Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142); Tội mua bán trái phép chất ma tuý (Điều 251); Tội chống loài người (Điều 422); Tội phạm chiến tranh (Điều 423); Bỏ 01 tội danh có hình phạt tử hình do nhập Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân (Điều 113) vào Tội khủng bố (Điều 299).

+ Như vậy, còn lại 04 tội danh còn hình phạt tử hình là:

++ Tội phản bội tổ quốc (Điều 107);

++ Tội giết người (Điều 123);

++ Tội khủng bố (Điều 299);

++ Tội sản xuất trái phép chất ma tuý (Điều 248).

- Dự kiến nhập Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân (Điều 113) vào Tội khủng bố (Điều 299)

Quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành về hai tội danh này có sự tương đồng về hành vi và mức hình phạt, chi khác về mục đích. Thực tiễn áp dụng đã gặp khó khăn, đặc biệt là việc hợp tác tương trợ tư pháp hình sự khi cần thiết phải dẫn độ đối tượng phạm tội từ nước ngoài về nước. Việc nhập hai tội danh này và bổ sung tình tiết “nhằm chống chính quyền nhân dân” ở Phần chung của Bộ luật Hình sự sẽ tạo điều kiện thuận lợi trong thực tiễn áp dụng xử lý đối với loại tội phạm này, đáp ứng yêu cầu chính trị, pháp luật, cũng như hợp tác quốc tế.

- Về nâng mức phạt tiền và mức định lượng là tiền trong cấu thành định tội tại một số tội danh

Các quy định về mức phạt tiền và mức định lượng là tiên trong cấu thành định tội tại một số tội danh theo quy định Bộ luật Hình sự hiện hành là chưa phù hợp với sự biến động về giá cả, sự phát triển về điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay (mức lương cơ sở từ ngày 01/7/2013 đến 4/2016 là 1.150.000 đồng; hiện nay là 2.340.000 đồng, dự kiến từ 01/7/2026 sẽ nâng lên 2.530.000 đồng; tăng gấp hơn 2 lần). 

Bên cạnh đó, theo số liệu của cơ quan thống kê, GDP bình quân đầu người năm 2015 theo giá hiện hành ước đạt 45,7 triệu đồng/người, trong khi GDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt 125,5 triệu đồng/người; theo kết quả sơ bộ Khảo sát mức sống dân cư năm 2025, thu nhập bình quân đầu người theo giá hiện hành năm 2025 đạt khoảng 5,9 triệu đồng/người/tháng, tăng 9,3% so với năm 2024.

Trên cơ sở đó, nghiên cứu tăng gấp đôi mức phạt tiền và mức định lượng là tiền trong cấu thành định tội tại các tội danh để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội và tránh hình sự hoá những hành vi có nguy hiểm không đáng kể cho xã hội.

Hướng dẫn phân loại tội phạm mới nhất ra sao?

Theo quy định hiện hành thì việc phân loại tội phạm được thực hiện theo quy định tại Điều 9 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bởi Khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017) như sau:

- Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội được quy định trong Bộ luật này, tội phạm được phân thành 04 loại sau đây:

+ Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật hình sự 2015 quy định đối với tội ấy là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm;

+ Tội phạm nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật hình sự 2015 quy định đối với tội ấy là từ trên 03 năm tù đến 07 năm tù;

+ Tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội rất lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật Hình sự 2015 quy định đối với tội ấy là từ trên 07 năm tù đến 15 năm tù;

+ Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật hình sự 2015 quy định đối với tội ấy là từ trên 15 năm tù đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.

- Tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện được phân loại căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội theo quy định tại khoản 1 Điều 9 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi bởi Khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017) và quy định tương ứng đối với các tội phạm được quy định tại Điều 76 Bộ luật hình sự 2015. 

Xem thêm tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

• >> Yêu cầu với dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) theo Nghị quyết 278/NQ-CP ra sao?
• >> Hướng dẫn xem xét miễn trách nhiệm hình sự với vi phạm đất đai tại phiên tòa?