Bản án về tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự số 96/2024/HS-PT

TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BẢN ÁN 96/2024/HS-PT NGÀY 09/04/2024 VỀ TỘI CHO VAY LÃI NẶNG TRONG GIAO DỊCH DÂN SỰ

Ngày 09 tháng 4 năm 2024, tại trụ sở Tòa án Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, xét xử phúc thẩm công khai vụ án hình sự thụ lý số 50/HSPT ngày 16 tháng 02 năm 2024 đối với bị cáo Dương Bảo L do có kháng cáo của bị cáo đối với Bản án hình sự sơ thẩm số 03/2024/HS-ST ngày 05 tháng 01 năm 2024 của Tòa án Nhân dân huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh.

Bị cáo có kháng cáo:

Dương Bảo L, sinh năm 2000 tại Quảng Bình; nơi thường trú: 650 đường N, Phường 11, Quận N, Thành phố Hồ Chí Minh; chỗ ở: 84/31 đường P, ấp 4, xã B, huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh; nghề nghiệp: không; trình độ học vấn: 12/12; dân tộc: Hoa; giới tính: nữ; tôn giáo: Phật giáo; quốc tịch: Việt Nam; con ông Dương Vị D và bà Trần Thị L; có chồng chưa có con; tiền án: không; tiền sự: không; bị bắt tạm giam ngày 14/9/2023, có mặt.

NỘI DUNG VỤ ÁN

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Ngày 07/3/2023, ông Ngô Lê Vĩnh P gửi đơn tố giác tội phạm đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Bình Chánh với nội dung: Con gái ông P là Ngô Phúc Minh N có vay của Dương Bảo L số tiền 20.000.000 đồng vào ngày 24/10/2022 và trong vòng 01 tuần (đến ngày 31/10/2022) phải trả 39.000.000 đồng (gồm 20.000.000 đồng tiền gốc và 19.000.000 đồng tiền lãi). Đến hẹn, do không đủ tiền gốc và lãi nên N chỉ trả được 9.000.000 đồng tiền lãi, lúc này số tiền gốc và lãi là 30.000.000 đồng phải trả trong vòng 01 tuần tiếp theo với số tiền là 60.000.000 đồng. Ngô Phúc Minh N đã nhiều lần chuyển tiền và đưa tiền mặt cho L là 336.692.000 đồng nhưng vẫn chưa trả hết nợ. L yêu cầu N viết giấy nợ với số tiền 380.000.000 đồng. Sau đó, N thông báo với gia đình và tố cáo sự việc đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Bình Chánh.

Dương Bảo L và Ngô Phúc Minh N phát sinh việc cho vay lãi nặng từ ngày 01/8/2022, với thỏa thuận ban đầu là vay 10.000.000 đồng sau 01 tuần (07 ngày) phải trả số tiền là 18.000.000 đồng, lãi suất là 80%/01 tuần. Nếu sau 01 tuần không thanh toán được số tiền đã vay thì số tiền lãi sẽ được cộng dồn vào tiền gốc ban đầu và trở thành tiền gốc mới phải thanh toán trong 01 tuần tiếp theo.

Việc giao nhận tiền giữa Dương Bảo L và Ngô Phúc Minh N thông qua gặp trực tiếp đưa tiền mặt và chuyển khoản ngân hàng: Dương Bảo L dùng số tài khoản 060196169833 ngân hàng SacomBank; Ngô Phúc Minh N dùng số tài khoản 04455227401 ngân hàng TPBank và số tài khoản 0772021903 ngân hàng MBBank.

Quá trình cho vay được thống nhất chia thành ba giai đoạn như sau:

Lần thứ nhất: từ ngày 01/8/2022 đến ngày 19/10/2022 (80 ngày), tổng số tiền Dương Bảo L cho Ngô Phúc Minh N vay là 65.000.000 đồng, L đã đưa cho N đủ số tiền này. Ngô Phúc Minh N đã trả cho Dương Bảo L tổng số tiền là 144.000.000 đồng. Số tiền lãi L thu được của N là 144.000.000 đồng – 65.000.000 đồng = 79.000.000 đồng. Số tiền lãi Dương Bảo L đã áp dụng cho Ngô Phúc Minh N trong giai đoạn này được tính theo %/năm là: (79.000.000 đồng : 80 ngày) x 365 x 100% : 65.000.000 đồng = 554,52%/năm. Theo quy định Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì mức lãi suất cho phép L được hưởng là 65.000.000 đồng x 20% : 100% = 13.000.000 đồng. Vì vậy, số tiền thu lợi bất chính của L thu được là: 79.000.000 đồng – 13.000.000đồng = 66.000.000 đồng.

Lần thứ hai: từ ngày 24/10/2022 đến ngày 27/11/2022 (58 ngày), tổng số tiền Dương Bảo L cho Ngô Phúc Minh N vay là 25.000.000 đồng, L đã đưa cho N đủ số tiền này. Ngô Phúc Minh N đã trả cho Dương Bảo L tổng số tiền là 137.000.000 đồng. Số tiền lãi L thu được của N là 137.000.000 đồng - 25.000.000 đồng = 112.000.000 đồng. Số tiền lãi Dương Bảo L đã áp dụng cho Ngô Phúc Minh N trong giai đoạn này được tính theo %/năm là: (137.000.000 đồng : 58 ngày) x 365 x 100% : 25.000.000 đồng = 3.448,62%/năm. Theo quy định Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì mức lãi suất cho phép L được hưởng là 25.000.000 đồng x 20% : 100% = 5.000.000 đồng. Vì vậy, số tiền thu lợi bất chính của L thu được là: 112.000.000 – 5.000.000 = 107.000.000 đồng.

Lần thứ ba: từ ngày 29/11/2022 đến ngày 19/02/2023 (83 ngày), tổng số tiền Dương Bảo L cho Ngô Phúc Minh N vay là 115.000.000 đồng, L đã đưa cho N đủ số tiền này. Tổng số tiền Ngô Phúc Minh N trả cho Dương Bảo L là 508.883.000 đồng, gồm: 243.883.000 đồng (là tổng số tiền N đã trả cho L từ ngày 29/11/2022 đến ngày 19/02/2023) + 50.000.000 đồng (N và gia đình trả cho L vào ngày 11/4/2023) + 215.000.000 đồng (số nợ phải tiếp tục thanh toán được kí vào ngày 11/4/2023). Số tiền lãi L thu được của N là 508.883.000 đồng - 115.000.000 đồng = 393.883.000 đồng. Số tiền lãi Dương Bảo L đã áp dụng cho Ngô Phúc Minh N trong giai đoạn này là: (393.883.000 đồng : 83 ngày) x 365 x 100% : 115.000.000 đồng = 1.506,21%/năm. Theo quy định Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì mức lãi suất cho phép L được hưởng là 115.000.000 đồng x 20% : 100% = 23.000.000 đồng. Vì vậy, số tiền thu lợi bất chính của L thu được là: 393.883.000 đồng – 23.000.000 đồng = 370.883.000 đồng.

Tuy nhiên, ở lần vay thứ ba, L chưa được nhận số tiền 215.000.000 đồng từ N (là số tiền mà Ngô Phúc Minh N phải tiếp tục thanh toán cho Dương Bảo L đã được kí vào ngày 11/4/2023). Vì vậy, số tiền thu lợi bất chính của L thực tế hưởng trong lần vay thứ 3 là 243.883.000 đồng + 50.000.000 đồng - 115.000.000 đồng = 178.883.000 đồng. Vì vậy, số tiền thu lợi bất chính của L thực tế đã được hưởng trong giai đoạn này là: 178.883.000 – 23.000.000 = 155.883.000 đồng.

Như vậy, tổng số tiền thu lợi bất chính mà Dương Bảo L thực tế được hưởng là:

66.000.000 đồng + 107.000.000 đồng + 155.883.000 đồng = 328.883.000 đồng.

Về vật chứng: 01 điện thoại di động hiệu Iphone màu xám đã qua sử dụng, có số Imei: 353892107041074, Imei 2: 353892106884664; số tiền 50.000.000 đồng.

Tại Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Bình Chánh, Dương Bảo L khai nhận hành vi phạm tội như nội dung vụ án nêu trên.

Tại bản Cáo trạng số 310/CT - VKSBC ngày 30 tháng 11 năm 2023, Viện kiểm sát nhân dân huyện Bình Chánh đã truy tố bị cáo Dương Bảo L về tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự” theo khoản 2 Điều 201 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Tại Bản án hình sự sơ thẩm số 03/2024/HS-ST ngày 05 tháng 01 năm 2024 của Tòa án Nhân dân huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh, đã quyết định:

Căn cứ khoản 2 khoản 3 Điều 201, Điều 47, điểm i, s khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Xử phạt bị cáo Dương Bảo L 02 (hai) năm tù về tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”. Thời hạn tù tính từ ngày 14/9/2023.

Phạt bổ sung bị cáo Dương Bảo L số tiền 50.000.000 đồng (năm mươi triệu đồng) nộp vào ngân sách Nhà nước.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn tuyên về xử lý vật chứng, nộp lại tiền thu lợi bất chính, trách nhiệm dân sự trả lại tiền cho bà Ngô Phúc Minh N, án phí và quyền kháng cáo theo luật định.

Sau khi xét xử sơ thẩm:

Ngày 17/01/2024, bị cáo Dương Bảo L kháng cáo yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giảm nhẹ hình phạt.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

Bị cáo Dương Bảo L xác nhận nội dung bản án sơ thẩm đã tuyên là đúng với hành vi phạm tội của bị cáo, nhưng án sơ thẩm xử quá nặng nên bị cáo xin giảm nhẹ hình phạt.

Đại diện Viện kiểm sát Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh sau khi phân tích tính chất mức độ hành vi phạm tội, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nhận định án sơ thẩm đã xét xử đối với bị cáo là đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, mức hình phạt đã tuyên là thỏa đáng. Tại phiên tòa phúc thẩm bị cáo không có tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự mới. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của bị cáo.

Bị cáo không tranh luận.

Nói lời sau cùng bị cáo đã nhận thức được hành vi của mình là sai trái vi phạm pháp luật, xin được giảm nhẹ hình phạt.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Trong thời gian từ ngày 01/8/2022 đến ngày 19/02/2023 tại địa bàn xã B, huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh. Bị cáo Dương Bảo L đã có hành vi cho bà Ngô Phúc Minh N vay tiền với lãi suất thỏa thuận từ 9,5%/tháng (tương ứng 114%/năm) đến 20%/tháng (tương ứng 240%/năm), lãi suất mà bị cáo cho vay vượt gấp 5 lần của mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự cho phép là 20% để hưởng số tiền thu lợi bất chính. Cụ thể như sau:

Lần thứ nhất: từ ngày 01/8/2022 đến ngày 19/10/2022 (80 ngày), tổng số tiền Dương Bảo L cho bà Ngô Phúc Minh N vay là 65.000.000 đồng, bị cáo đã đưa cho bà N đủ số tiền này. Bà Ngô Phúc Minh N đã trả cho bị cáo tổng số tiền là 144.000.000 đồng. Số tiền lãi bị cáo thu được của bà N là 144.000.000 đồng – 65.000.000 đồng = 79.000.000 đồng. Số tiền lãi bị cáo đã áp dụng cho bà Ngô Phúc Minh N trong giai đoạn này được tính theo %/năm là: (79.000.000 đồng : 80 ngày) x 365 x 100% : 65.000.000 đồng = 554,52%/năm. Theo quy định tại Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì mức lãi suất cho phép bị cáo được hưởng là 65.000.000 đồng x 20% : 100% = 13.000.000 đồng. Vì vậy, số tiền thu lợi bất chính của bị cáo thu được là: 79.000.000 đồng – 13.000.000 đồng = 66.000.000 đồng.

Lần thứ hai: từ ngày 24/10/2022 đến ngày 27/11/2022 (58 ngày), tổng số tiền bị cáo cho bà Ngô Phúc Minh N vay là 25.000.000 đồng, bị cáo đã đưa cho bà N đủ số tiền này. Bà Ngô Phúc Minh N đã trả cho bị cáo tổng số tiền là 137.000.000 đồng. Số tiền lãi bị cáo thu được của bà N là 137.000.000 đồng - 25.000.000 đồng = 112.000.000 đồng. Số tiền lãi bị cáo đã áp dụng cho bà Ngô Phúc Minh N trong giai đoạn này được tính theo %/năm là: (137.000.000 đồng : 58 ngày) x 365 x 100% :

25.000.000 đồng = 3.448,62%/năm. Theo quy định tại Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì mức lãi suất cho phép bị cáo được hưởng là 25.000.000 đồng x 20% : 100% = 5.000.000 đồng. Vì vậy, số tiền thu lợi bất chính của bị cáo thu được là: 112.000.000 đồng – 5.000.000 đồng = 107.000.000 đồng.

Lần thứ ba: từ ngày 29/11/2022 đến ngày 19/02/2023 (83 ngày), tổng số tiền bị cáo cho bà Ngô Phúc Minh N vay là 115.000.000 đồng, bị cáo đã đưa cho bà N đủ số tiền này. Tổng số tiền bà Ngô Phúc Minh N trả cho bị cáo là 508.883.000 đồng, trong đó: 243.883.000 đồng (là tổng số tiền bà N đã trả cho bị cáo từ ngày 29/11/2022 đến ngày 19/02/2023) + 50.000.000 đồng (bà N và gia đình trả cho bị cáo vào ngày 11/4/2023) + 215.000.000 đồng (số nợ phải tiếp tục thanh toán được kí vào ngày 11/4/2023). Số tiền lãi bị cáo thu được của bà N là 508.883.000 đồng - 115.000.000 đồng = 393.883.000 đồng. Số tiền lãi bị cáo đã áp dụng cho bà Ngô Phúc Minh N trong giai đoạn này là: (393.883.000 đồng : 83 ngày) x 365 x 100% : 115.000.000 đồng = 1.506,21%/năm. Theo quy định tại Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015 thì mức lãi suất cho phép L được hưởng là 115.000.000 đồng x 20% : 100% = 23.000.000 đồng.

Vì vậy, số tiền thu lợi bất chính của L thu được là: 393.883.000 đồng – 23.000.000 đồng = 370.883.000 đồng.

Tại lần vay thứ ba, bị cáo chưa nhận được số tiền 215.000.000 đồng từ bà N (là số tiền lãi mà bà Ngô Phúc Minh N phải tiếp tục thanh toán cho bị cáo đã được kí vào ngày 11/4/2023). Vì vậy, số tiền thu lợi bất chính của bị cáo thực tế hưởng trong lần vay thứ 3 là: 243.883.000 đồng + 50.000.000 đồng - 115.000.000 đồng = 178.883.000 đồng. Vì vậy, số tiền thu lợi bất chính của bị cáo thực tế đã được hưởng trong giai đoạn này là: 178.883.000 – 23.000.000 đồng = 155.883.000 đồng.

Do đó, tổng số tiền thu lợi bất chính mà bị cáo Dương Bảo L thực tế được hưởng là: 66.000.000 đồng + 107.000.000 đồng + 155.883.000 đồng = 328.883.000 đồng.

Như vậy, hành vi khách quan của bị cáo Dương Bảo L đã phạm tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”. Bị cáo phạm tội với lỗi cố ý trực tiếp.

[2] Với hành vi khách quan nêu trên, Tòa án cấp sơ thẩm tuyên xử bị cáo Dương Bảo L về tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”, với tình tiết định khung hình phạt là phạm tội mà thu lợi bất chính 100.000.000 đồng trở lên quy định khoản 2 Điều 201 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 (thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm) là đúng người, đúng tội, không oan sai.

Và khi lượng hình Tòa án cấp sơ thẩm đã áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; phạm tội lần đầu thuộc trường hợp ít nghiêm trọng quy định điểm i điểm s khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự. Xử phạt bị cáo L 02 năm tù, phạt bổ sung 50.000.000 đồng là có căn cứ, trong khung hình phạt.

[3] Với lập luận tại đoạn [1], [2] và tại phiên tòa phúc thẩm bị cáo không có tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự mới nên Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị cáo; chấp nhận quan điểm của Kiểm sát viên và giữ nguyên bản án sơ thẩm theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 355 và Điều 356 Bộ luật Tố tụng hình sự.

[4] Về án phí: bị cáo phải chịu án phí hình sự phúc thẩm theo quy định tại khoản 2 Điều 23 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Vì các lẽ trên, 

QUYẾT ĐỊNH

Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 355 và Điều 356 của Bộ luật Tố tụng hình sự;

Căn cứ khoản 2 khoản 3 Điều 201, điểm i điểm s khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017;

Căn cứ khoản 2 Điều 23 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

Không chấp nhận kháng cáo của bị cáo Dương Bảo L và giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Xử phạt bị cáo Dương Bảo L 02 (hai) năm tù về tội “Cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự”. Thời hạn chấp hành hình phạt tù tính từ ngày 14/9/2023.

Phạt bổ sung 50.000.000 đồng nộp ngân sách nhà nước. Bị cáo phải chịu 200.000 đồng án phí hình sự phúc thẩm.

Các quyết định khác của bản án hình sự sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật, kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực kể từ ngày tuyên án.