Hiệp định CPTPP 08/03/2018 09:50 AM

CPTPP: Thỏa thuận bao trùm các vấn đề thức thời của nền thương mại quốc tế

08/03/2018 09:50 AM

Một năm sau khi Mỹ đột ngột rút khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), 11 quốc gia Thái Bình Dương còn lại đã ký kết một hiệp định mới, với tên gọi Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), nhằm xóa bỏ các rào cản thuế quan trong khu vực. Thỏa thuận này đang nhận được rất nhiều kỳ vọng.

Lễ ký kết CPTPP diễn ra gần như cùng thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump đang làm gia tăng nguy cơ bùng phát chiến tranh thương mại bằng quyết định áp thuế đối với các mặt hàng thép và nhôm nhập khẩu, khiến nhiều người coi sự kiện này là một cú đánh thẳng vào chủ nghĩa bảo hộ, là “liều thuốc giải” chống lại chủ nghĩa bảo hộ của Mỹ.

Sự ra đi của Washington đồng nghĩa với việc quy mô của CPTPP bị thu hẹp đáng kể so với TPP. Tuy nhiên, thiếu đi thành viên chiếm tới 13,5% GDP toàn cầu, CPTPP vẫn là một thỏa thuận lớn và có ý nghĩa quan trọng. Trên thế giới chưa có bất kỳ thỏa thuận thương mại nào có sự tham gia của từng ấy quốc gia, và cũng chưa có thỏa thuận nào dài tới 30 trang mà bao trùm hầu hết vấn đề thức thời của nền thương mại quốc tế. Khi có hiệu lực, CPTPP sẽ tạo nên một thị trường 500 triệu dân, lớn hơn nhiều so với thị trường đơn nhất của Liên minh châu Âu.

Nội dung dự thảo CPTPP cho thấy 22 điều khoản (trong tổng số hơn 1.000) của TPP đã bị “đình chỉ”, chứ không bị xóa bỏ. Điều này cốt là để ngỏ cánh cửa cho Mỹ có thể quay trở lại. Nhiều người lạc quan về khả năng này bởi tại Diễn đàn Davos gần đây, Tổng thống Trump đã tuyên bố rằng Mỹ có thể xem xét lại quyết định rút khỏi thỏa thuận. Nếu Mỹ quay lại, các điều khoản bị đình chỉ sẽ hoạt động trở lại và CPTPP có thể sẽ trở thành TPP một lần nữa. Các nội dung bị đình chỉ chủ yếu là trong chương về quyền sở hữu trí tuệ.

Một số điều khoản cực đoan mà Mỹ muốn áp đặt (nhưng nhiều quốc gia khác lại không đồng tình) không được triển khai trong CPTPP. Hầu hết các điều khoản bị đình chỉ khác đều không quá quan trọng, và đa phần nội dung TPP được duy trì trong thỏa thuận mới. Cụ thể: Tự do hóa đầu tư: Các nước phải mở cửa cho các công ty và nhà đầu tư thuộc các nước thành viên CPTPP. Các đối tượng này có thể hoạt động tương tự các nhà sản xuất và cung ứng dịch vụ nội địa; Bảo vệ nhà đầu tư: Nhà đầu tư nước ngoài có thể kiện Chính phủ nước chủ nhà lên tòa án quốc tế vì thiệt hại quyền lợi, lợi nhuận cùng giá trị tài sản ở thời điểm hiện tại cũng như trong tương lai nếu Chính phủ đó đưa ra các chính sách về kinh tế, xã hội và môi trường ảnh hưởng đến công việc kinh doanh hay thậm chí là kế hoạch kinh doanh của họ; Mua sắm Chính phủ: Chính phủ của hầu hết các quốc gia đang phát triển thường ưu ái doanh nghiệp trong nước khi đấu thầu các dự án cũng như mua sắm nguyên liệu và dịch vụ.

Lợi thế này sẽ giảm bớt khi các doanh nghiệp nước ngoài được đối xử công bằng trong lĩnh vực mua sắm chính phủ theo khuôn khổ CPTPP; Doanh nghiệp nhà nước (SOE): Tại nhiều quốc gia, SOE đóng vai trò quan trọng trong các vấn đề kinh tế và xã hội. Theo các quy định của CPTPP, vị thế này sẽ bị thu hẹp bởi các quy định mới hạn chế hoặc giảm thiểu các lợi thế bất công dành cho SOE, hoặc ngăn SOE trao lại các ưu đãi cho doanh nghiệp địa phương. Điều này nhằm mục đích tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa doanh nghiệp nước ngoài và SOE; Sở hữu trí tuệ: Mặc dù có một số điều khoản bị đình chỉ, song CPTPP vẫn còn những điều khoản có thể có ảnh hưởng tiêu cực như chi phí thuốc men, thiết bị giáo dục và các nguồn đầu vào cho canh tác nông nghiệp tăng cao.

Một số chuyên gia và quan chức coi CPTPP là thông điệp về sự cần thiết và những ích lợi của các nguyên tắc thương mại toàn cầu gửi tới không chỉ chính quyền Trump mà còn là Trung Quốc. Vì vậy, không chỉ được xem là câu trả lời với sự lạnh nhạt của Washington đối với thương mại toàn cầu, CPTPP còn được kỳ vọng là cơ hội để cải thiện mối quan hệ với nền kinh tế số 2 thế giới (Trung Quốc).

Vĩnh Hà

Theo báo Hải quan

Chia sẻ bài viết lên facebook 2,213

Địa chỉ: 17 Nguyễn Gia Thiều, P.6, Q.3, TP.HCM
Điện thoại: (028) 3930 3279 (06 lines)
E-mail: info@ThuVienPhapLuat.vn